Het is allemaal de schuld van Wouter Bos

Het is allemaal de schuld van Wouter Bos​ …Beste Loek,

ik schreef je al eerder over de manier waarop rechts op succesvolle wijze de beeldvorming over links in negatieve zin manipuleert. De onlangs overleden cabaretier Jeroen van Merwijk heeft hier ooit een zeer treffend en grappig liedje geschreven: ‘Het is allemaal de schuld van Wouter Bos’. Zelfs als je je verslikt in een stukje albatros, het is allemaal de schuld van Wouter Bos.

Brief Rob Vrolijk aan Loek Borrèl

Het is allemaal de schuld van Wouter Bos

Dát is al bijna vijftig jaar het onverstoorbare adagium van rechts Nederland. Gaat het fout in Nederland of op wereldschaal? Dan heeft Wouter Bos het gedaan. En dat gaat dus al terug tot de tijd van het Kabinet Den Uyl. In feite was Joop den Uyl de eerste Wouter Bos en daarmee gelijk ook weer de schuld van Wouter Bos. Volgens Van Merwijk is zelfs Wouter Bos de schuld van Wouter Bos.

 

Kabinet Overklaas

Het kabinet Den Uyl zou de grote potverteerder zijn geweest die de staatsschuld tot astronomische hoogte zou hebben opgestuwd. Wie naar de feiten kijkt, ziet dat dit volstrekte onzin is, maar het idee wordt door rechts Nederland warm gekoesterd. Die mythe werd min of meer in het leven geroepen door Hans Wiegel die tijdens een debat – verwijzend naar Den Uyl – riep ‘Sinterklaas bestaat, hij zit dáár.’ Het kabinet Van Agt-Wiegel zou de staatsschuld in een latere fase met 100% laten stijgen, terwijl dat onder Den Uyl ‘slechts’ 30% was. Daarmee zou je het kabinet Van Agt-Wiegel Overklaas kunnen noemen, maar dat wordt liever vergeten. De linksen zijn de potverteerders, punt uit.

 

Bijna vijftig jaar rechts beleid in Nederland

Het grappige van het hele idee dat alles de ‘schuld is van Wouter Bos’ is dat we sinds ‘Den Uyl’ nooit meer een links kabinet hebben gehad in Nederland. Ga maar na: Van Agt 1 t/m 3, Lubbers 1 t/m 3, Kok 1 & 2 (de PvdA inderdaad in the lead, maar Kok had in het kader van de internationale ‘derde weg ontwikkelingen’ de ideologische veren afgeschud en voerde een onvervalst neo-liberaal beleid. Superrechts dus.), Balkenende 1 t/m 4 (de man die de oude VOC-mentaliteit terugwenste) en Rutte 1 t/m 3 (PvdA maakt in Rutte 2 min of meer dezelfde fout als onder Kok). Kortom, de Nederlandse regeringen voeren sinds 1977 een gematigd tot zeer rechts beleid, maar alles wat er fout gaat is ‘de schuld van Wouter Bos’.
Inmiddels is ‘rechts’ zelfs zo ver dat het vaak niet eens de moeite meer neemt om ‘Wouter Bos’ te koppelen aan alles wat fout gaat, maar om alles wat fout gaat of hen niet bevalt te benoemen met ‘Wouter Bos’ en daarmee automatisch fout.

 

De schuld verlegd

Dit hele mechanisme werd wat mij betreft weer prachtig geïllustreerd tijdens de kabinetsformatie op het moment dat de rook rondom de pathologische leugenaar Rutte, de broedermoordenaar Hoekstra én de ondemocratische perikelen in de ministerraad wat was opgetrokken en het werkelijke formeren moest beginnen. Wat bleek nu plotseling? De formatie werd niet hopeloos vertraagd door voornoemde perikelen bij de rechtse partijen VVD en CDA, maar doordat de PvdA en GroenLinks elkaar – voor de verandering – standvastig bleven vasthouden.

 

Omkering van zaken

Het rechtse gekakel in programma’s als Goedemorgen Nederland, WNL op zaterdag en WNL Opiniemakers was oorverdovend. Wat dachten die linkse idioten wel niet. Het land had (en heeft) zo snel mogelijk een (bij voorkeur zo rechts mogelijk) kabinet nodig. Dit was nu echt niet het moment om spaken in de wielen van de BV Nederland te steken. Snapten ze dan echt niet dat twee linkse partijen in een kabinet volstrekt onaanvaardbaar is? Er is maar echt één linkse partij nodig om de schuld te kunnen geven voor alles wat er gedurende de komende kabinetsperiode misgaat.

 

Verontwaardiging over ‘links wangedrag’

Het interessante van deze frame is dat de verontwaardiging over het ‘linkse wangedrag’ nauwelijks gespeeld lijkt. Niet de leugens van Rutte, het verraad van Hoekstra of het gekonkel in de ministerraad is de oorzaak van de vertraging bij de samenstelling van het nieuwe kabinet, maar de bijna wanhopige standvastigheid waarmee PvdA en GroenLinks elkaar vasthouden. Nu kun je daarvan vinden wat je wilt, maar deze partijen staan hierin volledig in hun recht. Er is ook niets schimmigs of ondemocratisch aan. En dat kun je van alle VVD en CDA-perikelen niet zeggen.

 

Frame over

De frame dat PvdA en GroenLinks schade aan het landsbelang toebrachten liep net lekker, toen de memo van Pieter Omtzigt aan Liesbeth Spies uitlekte. Het zal uiteindelijk wel weer de schuld van Wouter Bos zijn – daarover geen twijfel -, maar vooraleerst moet die oneindig vervelende Pieter Omtzigt kaltgestellt worden. De man is immers overspannen en op z’n minst niet goed bij zinnen. Dat blijkt ook wel uit de omvang van zijn schrijven. Welke gek schrijft er nu een memo van 76 kantjes. Het lijkt bijkans wel ‘Dagboek van een Gek’. Dat leest toch niemand meer! (nee, dankzij het anti-cultuurbeleid van 10 jaar Rutte, is de leesvaardigheid van de bevolking niet optimaal meer). Nee, die Pieter Omtzigt mag dan op het eerste gezicht wel de held van het volk zijn, in werkelijkheid is het gewoon een autist waarmee het onmogelijk samenwerken is.

 

Nieuwe schandalen

Inmiddels zijn er door de uitgelekte memo van Omtzigt nieuwe schandalen aan het licht gekomen. Zoals het feit dat het CDA zijn politieke keuzes niet maakt op basis van christelijke principes, maar geleid door de God Mammon. Kortom, christelijke rechts Nederland zit nu even in het verdomhoekje en zijn nog aan het zoeken hoe ze eruit moeten komen. Een ding is echter op voorhand zeker: aan het eind weten ze in ieder geval wie ze hier de schuld van moeten geven. Drie keer raden …

Toegift. Omdat-ie zo leuk is, hierbij nog even de slottekst van de live versie van het lied van Jeroen van Merwijk: ‘En zit het je één keer geweldig mee, dan is dat dankzij de VVD.’

Lees de brief van Loek: En De Wereld Draait Door …

Beeldvorming, sensibilisering en bestuurscultuur

Beeldvorming, sensibiliseren en bestuurscultuur​ …Beste Rob,

Het heeft enkele weken geduurd alvorens ik je weer kan antwoorden. Weken waarin ik een achterstand in het lezen van boeken heb weggewerkt, een essay voor een vriendin heb geschreven en een zaak – die mij de afgelopen tien jaar als een rotsblok om mijn nek hing – heb afgehandeld. Een drukke tijd dus, die nog werd verhevigd doordat ik de zestig aantikte en ik me ineens besefte dat dit feit me een enorme boost gaf: Het leven begint pas bij zestig …

Brief Loek Borrèl aan Rob Vrolijk

Beeldvorming, sensibilisering en bestuurscultuur

Dus even geen politiek op mijn bordje? Ben je gek. Ik adem politiek en dat zal zo wel blijven tot ik mijn laatste adem heb uitgeblazen. Dat klinkt nogal dramatisch, maar het is nu eenmaal zo. Erger me dan ook niet over de politiek. Hopen mensen ergeren zich wel aan die Haagse politici. Ik verbaas me slechts iedere keer weer dat verkiezingen nauwelijks leiden tot nieuwe gezichten en inzichten. De extremen mogen dan wel weer meer stemmen behalen, de middenpartijen – het grijze midden – vormen jaar in jaar uit de regering.

 

Oude politiek

Daarom voel ik me geroepen om toch wat terughoudend te zijn over een ‘andere bestuurscultuur’ waarin Mark Rutte leiding zou kunnen geven. Natuurlijk, je hebt gelijk dat bijna 2 miljoen Nederlanders op Mark Rutte hebben gestemd, dat de VVD veruit de grootste partij is geworden en dat het dan ook niet meer dan democratisch rechtvaardig is dat hij zijn vierde kabinet mag gaan vullen. Ik zal er geen dag om treuren, hoewel ik zeker niet tot de groep van bewonderaars behoor van deze politicus. Maar een goed alternatief is er niet. Ik had nog wel even het idee dat Sigrid Kaag een goede premier zou kunnen zijn, maar zij heeft in goed vier weken een beeld van haarzelf weten neer te zetten, waarin oude politiek overheerst. De mensen in het mijn geliefde Niger zouden er van opkijken als ze echt was veranderd…

 

Gemiddeld

Rutte staat niet op eenzame hoogte, maar hij is gewoon het zinnebeeld van de gemiddelde Nederlander. Een niet boven het maaiveld uitkomende politicus, die precies weet hoe hij de gemiddelde Nederlander moet behagen. Vandaar dat-ie op zijn renfiets, in een alledaags kloffie, met een appeltje in de hand naar het Catshuis trapt. Dat vinden Nederlanders mooi, cool. Mark op de renfiets, Wobke op schaatsen, Sigrid dansend op een tafel, Jesse in een knalgele joggingpak, Geertje met zijn katten en Liliane vrolijke hossend tijdens het Maastrichts carnaval. Dat uitzonderlijk gewone, dat charmeert de Nederlander. Ik daarentegen begrijp er niks van. Dat eeuwige gemiddelde, dat grijze, dat – doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg – dat maakt dat wij Nederlanders niet echt een keuze weten te maken. Terwijl we nu eigenlijk mensen, politici, nodig hebben die gezamenlijk met een visie op de toekomst komen. Die de democratische verstarring weten te doorbreken en politiek bedrijven die iets voor de burger betekent en niet andersom. Laat nu eens zien wat je met het land wilt, zodat jongeren zin krijgen in die toekomst…

 

Inschattingsfout Hoekstra

‘Sensibiliseren’ is samen met ‘beeldvorming’ en ‘bestuurscultuur’ toch wel de meest aangehaalde woorden in de afgelopen weken. Kende ik nog niet, ‘sensibiliseren’. Toch mooi dat Hoekstra dat woord een plaats heeft gegeven in het dagelijkse gesprek. Want verder heeft hij in zijn optreden als nieuwe leider van het CDA zo goed als niets voor elkaar gekregen. Hij gaat nog steeds door het stof voor ‘onze’ Pieter Omtzigt en denkt nu dat hij een sleutelpositie kan innemen door tijdens de formatie af te wachten. Ik denk wederom een inschattingsfout…

 

HTW

Herman Tjeenk Willink – HTW voor intimi – vergaste ons afgelopen vrijdag met zijn eindverslag over de verkenning van een nieuw kabinet. Zijn schets over beeldvorming van de politiek, waarbij incidenten breed worden uitgemeten, terwijl de politiek eigenlijk zou moeten gaan om ‘het oplossen van maatschappelijke problemen’. HTW schetst een volk dat vooral naar zichzelf kijkt, terwijl de grote problemen – zoals de ‘groeiende maatschappelijke tegenstellingen, het klimaatvraagstuk, het functioneren van de overheid zelf’ – prioriteit vereisen.

 

Vertrouwen

Het gaat om vertrouwen tussen overheid en de burger. Daarvoor dient de overheid ‘te zeggen wat ze doet en te doen wat ze zegt’. Het is een eindverslag dat me in zeker mate weet te bekoren. Niet dat ik meteen geloof dat de politiek morgen zal veranderen, dat media niet hijgerig de laatste incidenten in de samenleving uitstallen en dat de sociale media het beerputje niet verder opengooien. Maar het stuk geeft een indicatie dat er wordt nagedacht over de ingeslopen verstarring in het democratisch handelen dat de afgelopen decennia heeft plaatsgevonden. Dat GroenLinks en PvdA in een motie een aanzet geven om de bestuurscultuur in Den Haag te willen hervormen, is misschien naïef, maar Klaver en Ploumen zijn misschien straks gesprekspartners in het formatieproces en weten de ogen van het volk op hun handelen gericht als het gaat om de politiek weer voor de burger te maken en niet andersom.

 

Boetedoening

Of Rutte de aangewezen persoon is om leiding te geven aan het proces van een andere bestuurscultuur, is nog maar de vraag. Aan hem hangt natuurlijk wel de muffe geur van de ‘oude’ politiek. De Rutte-doctrine is niet voor niets een manier van handelen die mede heeft geleid tot ‘stil houden’, ‘leugentjes om bestwil’, ‘Haagse regels die burgers potentiële fraudeurs maken’, enz. Hij zal keer op keer gewantrouwd worden om zijn politiek handelen, totdat er daadwerkelijk een politiek ontstaat waarbij er geluisterd wordt naar de burger. Zijn boetedoening in het debat van donderdag vond ik soms gênant om aan te horen. Het riep bij mij vooral ook de vraag op waarom hij er nu pas mee komt en vooral waarom hij tien jaar lang als premier dacht dat wat hij deed wel door de beugel kon?

 

Het vervolg …

HTW heeft zijn eindverslag aan de Kamervoorzitter overhandigd en het is nu aan de politiek om aan te geven of ze gaan voor de inhoud, de toekomst en de burger. Niet meer een dichtgetimmerd regeerakkoord, maar een programma op hoofdlijnen, waarmee de eigen rol van de Kamer recht wordt gedaan. Ik zou er voor pleiten, maar durft Rutte dit echt aan?

Rob, je ziet mijn terughoudendheid. Wat denk jij hier eigenlijk van?

Lees de vorige brief van Rob: Tien jaar Rutte en het morele failliet van Nederland?