En De Wereld Draait Door …

En De Wereld Draait Door …Beste Rob,

Rob, het was de afgelopen drie weken erg stil op het Binnenhof. Kwam goed uit want ik had even tijd voor mezelf nodig. Familieomstandigheden noopten me ertoe. Even de fut eruit, moest me weer opladen. Hoe ouder ik word, hoe moeilijker het me afgaat.

Brief Loek Borrèl aan Rob Vrolijk

En De Wereld Draait Door …

Onder de Hamer

De zes weken stormlopen in Den Haag tegen Rutte en de zittende macht, is alweer gaan liggen. Een aardig eindrapport van verkenner Herman Tjeenk Willink, waarin hij toch een aantal beloftevolle adviezen over een ‘dun’ regeringsakkoord rondom diverse hete hangijzers – denk aan woningbouw, stikstof, duurzaamheid en klimaat, corona, maar ook macht en tegenmacht -beschreef, lijkt onder Hamer alweer naar de bureaulade verbannen. Haar eerste exercities (het oproepen van de achttien fractieleiders) vond ik dubbelop. Alsof de dames en heren politici ineens anders dachten over de politieke kwesties.

 

Massagetechniek

Op het moment dat ik je deze brief schrijf heeft ze de Kamervoorzitter om verlenging van haar mandaat gevraagd en gekregen. Ze lijkt de boel zo te masseren dat de mensen in het land langzaam wennen aan het idee dat Rutte toch gewoon premier blijft. Dat hij dus geaccepteerd wordt door de politici die eerst zo tegen hem te loop liepen en dat vijf partijen in het midden van het politieke centrum met elkaar een coalitie gaan vormen.

 

Niets geleerd van het verleden

Hoekstra heeft wel de meeste praatjes tot nu toe. Wil niet met een gezamenlijke PvdA/GroenLinks in een coalitie en eist eigenlijk nu al het ministerie van Financiën voor zichzelf op. Dat PvdA en GroenLinks elkaar niet loslaten en gezamenlijk de onderhandelingen ingaan vind ik zo gek nog niet. Voor D66 is het veiliger dat zij op de linkerflank ‘gedekt’ worden op eenzelfde wijze als de VVD op rechts een partner wenst te hebben. Dat Hoekstra vindt dat de linkse partijen mijlenver van het CDA afstaan is bedenkelijk voor een partij die voor kort nog op het Brabantse pluche zat met een partij als Forum voor Democratie. Natuurlijk ook een mooi verhaal, die Brabantse Statencoalitie. VVD en CDA verbreken twee weken geleden de liefde met FvD, omdat rond deze partij ‘een negatieve spiraal aan incidenten’ met zich meebracht. Niks geleerd van het korte huwelijk met de PVV in 2011-2012… met (uiterst) rechts valt echt niets te beginnen.

 

Het raadsel van de vijf?

Rob, ik mag er toch vanuit gaan dat uiteindelijk gekozen wordt om een coalitie te vormen met deze vijf partijen. Rutte wordt door iedereen, behalve door zijn eigen angsthazenpartij – zonder Rutte zou de VVD bijna zeker de weg van het CDA en de PvdA zijn opgegaan- , niet meer wordt gepruimd. Hij kan nog zoveel niet willen, maar zijn behendigheid heeft nu écht zijn langste tijd gehad.

 

Hoe houdbaar zijn Ploumen en Klaver?

Ook voor partijen als GroenLinks en de PvdA lijkt een plaats in een Kabinet-Rutte IV een noodzakelijk kwaad. Ze hebben in de oppositie nog geen deukje in een pakje boter kunnen slaan. Wil er iets terecht komen van de duurzaamheidstransitie, dan moet GroenLinks kleur bekennen en mede aan het roer gaan staan. Dat ze een verbond met de PvdA zijn aangegaan is in deze alleen maar te prijzen. En nog iets, De houdbaarheid van Ploumen en Klaver lijkt wel heel erg begrenst.

 

De glanzende toekomst van D66

D66 lijkt een gezonde toekomst tegemoet te gaan, maar schijn bedriegt. Nog maar twee jaar geleden, zowel tijdens de gemeenteraadsverkiezingen als ook de Europese verkiezingen leek deze partij goed voor de mestvaalt. Nederlaag op nederlaag. Een bijna mislukte campagne (Rob Jetten: “Nee, ik stem niet op Sigrid Kaag” – een echt ‘Lubbertje-Brinkmannetje’), die door Kaag in de laatste twee weken nog kon worden rechtgezet. Maar het is een wankele basis wanneer D66 niets meer brengt dan dat deze partij de afgelopen vier jaar heeft bewerkstelligt.

 

Tijd voor toontje lager

En ja, het CDA, dat lijkt me toch de meest instabiele partij van de vijf. Wat gaat Omtzigt nog doen, krijgt die Hoekstra wel zijn ministerschap op Financiën terug, hoe zit het toch met de miljardensteun aan de KLM, de vele zoekgeraakte coronabonnetjes op de ministeries, de innige relaties tussen een invloedrijk verkiezingsprogrammaschrijver en andere CDA’ers en natuurlijk de blijvende mokersteen: de toeslagenfraude. Het CDA heeft veel noten op zijn zang, maar een toontje lager zou hen beter staan.

 

De man van negen miljoen…

Rob, ik denk dat je dit clipje nog wel zult herinneren. Een jonge Sywert van Lienden, die door De Wereld Draait Door groot is gemaakt, bleek zijn cijfers over vluchtelingen en criminaliteit niet op orde te hebben. Hij mocht zijn excuses bij Matthijs van Nieuwkerk maken, wat ik nogal vreemd vond. Niet dat hij zich mocht excuseren, maar omdat hij in een eerdere stadium in de gelegenheid was gesteld over dit onderwerp mee te praten. Iemand die gewoon te weinig verstand heeft van een bepaald onderwerp mee laten praten over een zo’n beladen onderwerp, is dom en gevaarlijk. Van Lienden is één van de vele televisiepersoonlijkheden die dagelijks aanschuiven bij de vele praatprogramma’s op radio en tv, maar in niets is gebleken dat hij intellectueel boven de anderen stijgt. Niet wat betreft een verrassende toekomstvisie, niet wat betreft zijn twittergeschiedenis en zeker niet als het gaat om doorwrochte meningen. Het is een leuke babbelaar, waar DWDD overigens vol mee zat.

 

Zelfverrijking

En nu blijkt deze gast zichzelf te hebben verrijkt met niet geheel deugdelijke mondkapjes, die hij uit liefdadigheid zou opkopen voor het ministerie van Hugo de Jonge. Gedurende dit hele verkoopproces bleef hij zijn filantropische schijnheiligheid ophouden in allerlei infotainmentprogramma’s. De nieuwsgierige journalisten aan het hoofdeinde van de tafels bleken niet in staat ook maar één kritische vraag bedenken om er achter te komen te komen hoe en waarom iemand als Sywert van Lienden – die nog nooit iets had gedaan met mondkapjes of welke handelswaar dan ook – in staat was om miljoenen en miljoenen mondkapjes te verkrijgen en dat alles zonder enig eigenbelang.

 

Pure Zwendel

Die Sywert blijkt dus gewoon een zwendelaar te zijn. Iemand die met zijn twee handelsgenoten gebruik heeft gemaakt van de coronacrisis en samen zo’n twintig miljoen opstrijken. En maar allerlei onwaarheden blijven roepen. Hijzelf strijkt zo’n slordige negen miljoen op. Die wil hij gaan gebruiken om goede doelen te ondersteunen, maar of dit nog wel mogelijk is nu hij ‘maatschappelijk zo besmeurd’ is … Echt, gedrag dat je van een hufter mag verwachten, maar toch niet van een vroom lid van een christelijke volkspartij?
Rob, er zullen nog wel heel veel van dit soort grappen de revue passeren als het gaat over ‘dekkingsfouten’ tijdens de coronacrisis. Ik herinner me de kunsthandelaar Menten die door de journalist Hans Knoop in de jaren ’70 werd ontmaskerd als ordinaire dief van roofkunst in W.O. II (leuk om nog eens na te lezen). Die man maakte willens en wetens misbruik van een bepaalde situatie…. Kunnen we ervoor zorgen dat mensen die willens en wetens misbruik maken van de coronacrisis er niet genadig vanaf komen?

Lees de vorige brief van Rob: Een slager als voorzitter van de Vegetariërsbond?

Beeldvorming, sensibilisering en bestuurscultuur

Beeldvorming, sensibiliseren en bestuurscultuur​ …Beste Rob,

Het heeft enkele weken geduurd alvorens ik je weer kan antwoorden. Weken waarin ik een achterstand in het lezen van boeken heb weggewerkt, een essay voor een vriendin heb geschreven en een zaak – die mij de afgelopen tien jaar als een rotsblok om mijn nek hing – heb afgehandeld. Een drukke tijd dus, die nog werd verhevigd doordat ik de zestig aantikte en ik me ineens besefte dat dit feit me een enorme boost gaf: Het leven begint pas bij zestig …

Brief Loek Borrèl aan Rob Vrolijk

Beeldvorming, sensibilisering en bestuurscultuur

Dus even geen politiek op mijn bordje? Ben je gek. Ik adem politiek en dat zal zo wel blijven tot ik mijn laatste adem heb uitgeblazen. Dat klinkt nogal dramatisch, maar het is nu eenmaal zo. Erger me dan ook niet over de politiek. Hopen mensen ergeren zich wel aan die Haagse politici. Ik verbaas me slechts iedere keer weer dat verkiezingen nauwelijks leiden tot nieuwe gezichten en inzichten. De extremen mogen dan wel weer meer stemmen behalen, de middenpartijen – het grijze midden – vormen jaar in jaar uit de regering.

 

Oude politiek

Daarom voel ik me geroepen om toch wat terughoudend te zijn over een ‘andere bestuurscultuur’ waarin Mark Rutte leiding zou kunnen geven. Natuurlijk, je hebt gelijk dat bijna 2 miljoen Nederlanders op Mark Rutte hebben gestemd, dat de VVD veruit de grootste partij is geworden en dat het dan ook niet meer dan democratisch rechtvaardig is dat hij zijn vierde kabinet mag gaan vullen. Ik zal er geen dag om treuren, hoewel ik zeker niet tot de groep van bewonderaars behoor van deze politicus. Maar een goed alternatief is er niet. Ik had nog wel even het idee dat Sigrid Kaag een goede premier zou kunnen zijn, maar zij heeft in goed vier weken een beeld van haarzelf weten neer te zetten, waarin oude politiek overheerst. De mensen in het mijn geliefde Niger zouden er van opkijken als ze echt was veranderd…

 

Gemiddeld

Rutte staat niet op eenzame hoogte, maar hij is gewoon het zinnebeeld van de gemiddelde Nederlander. Een niet boven het maaiveld uitkomende politicus, die precies weet hoe hij de gemiddelde Nederlander moet behagen. Vandaar dat-ie op zijn renfiets, in een alledaags kloffie, met een appeltje in de hand naar het Catshuis trapt. Dat vinden Nederlanders mooi, cool. Mark op de renfiets, Wobke op schaatsen, Sigrid dansend op een tafel, Jesse in een knalgele joggingpak, Geertje met zijn katten en Liliane vrolijke hossend tijdens het Maastrichts carnaval. Dat uitzonderlijk gewone, dat charmeert de Nederlander. Ik daarentegen begrijp er niks van. Dat eeuwige gemiddelde, dat grijze, dat – doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg – dat maakt dat wij Nederlanders niet echt een keuze weten te maken. Terwijl we nu eigenlijk mensen, politici, nodig hebben die gezamenlijk met een visie op de toekomst komen. Die de democratische verstarring weten te doorbreken en politiek bedrijven die iets voor de burger betekent en niet andersom. Laat nu eens zien wat je met het land wilt, zodat jongeren zin krijgen in die toekomst…

 

Inschattingsfout Hoekstra

‘Sensibiliseren’ is samen met ‘beeldvorming’ en ‘bestuurscultuur’ toch wel de meest aangehaalde woorden in de afgelopen weken. Kende ik nog niet, ‘sensibiliseren’. Toch mooi dat Hoekstra dat woord een plaats heeft gegeven in het dagelijkse gesprek. Want verder heeft hij in zijn optreden als nieuwe leider van het CDA zo goed als niets voor elkaar gekregen. Hij gaat nog steeds door het stof voor ‘onze’ Pieter Omtzigt en denkt nu dat hij een sleutelpositie kan innemen door tijdens de formatie af te wachten. Ik denk wederom een inschattingsfout…

 

HTW

Herman Tjeenk Willink – HTW voor intimi – vergaste ons afgelopen vrijdag met zijn eindverslag over de verkenning van een nieuw kabinet. Zijn schets over beeldvorming van de politiek, waarbij incidenten breed worden uitgemeten, terwijl de politiek eigenlijk zou moeten gaan om ‘het oplossen van maatschappelijke problemen’. HTW schetst een volk dat vooral naar zichzelf kijkt, terwijl de grote problemen – zoals de ‘groeiende maatschappelijke tegenstellingen, het klimaatvraagstuk, het functioneren van de overheid zelf’ – prioriteit vereisen.

 

Vertrouwen

Het gaat om vertrouwen tussen overheid en de burger. Daarvoor dient de overheid ‘te zeggen wat ze doet en te doen wat ze zegt’. Het is een eindverslag dat me in zeker mate weet te bekoren. Niet dat ik meteen geloof dat de politiek morgen zal veranderen, dat media niet hijgerig de laatste incidenten in de samenleving uitstallen en dat de sociale media het beerputje niet verder opengooien. Maar het stuk geeft een indicatie dat er wordt nagedacht over de ingeslopen verstarring in het democratisch handelen dat de afgelopen decennia heeft plaatsgevonden. Dat GroenLinks en PvdA in een motie een aanzet geven om de bestuurscultuur in Den Haag te willen hervormen, is misschien naïef, maar Klaver en Ploumen zijn misschien straks gesprekspartners in het formatieproces en weten de ogen van het volk op hun handelen gericht als het gaat om de politiek weer voor de burger te maken en niet andersom.

 

Boetedoening

Of Rutte de aangewezen persoon is om leiding te geven aan het proces van een andere bestuurscultuur, is nog maar de vraag. Aan hem hangt natuurlijk wel de muffe geur van de ‘oude’ politiek. De Rutte-doctrine is niet voor niets een manier van handelen die mede heeft geleid tot ‘stil houden’, ‘leugentjes om bestwil’, ‘Haagse regels die burgers potentiële fraudeurs maken’, enz. Hij zal keer op keer gewantrouwd worden om zijn politiek handelen, totdat er daadwerkelijk een politiek ontstaat waarbij er geluisterd wordt naar de burger. Zijn boetedoening in het debat van donderdag vond ik soms gênant om aan te horen. Het riep bij mij vooral ook de vraag op waarom hij er nu pas mee komt en vooral waarom hij tien jaar lang als premier dacht dat wat hij deed wel door de beugel kon?

 

Het vervolg …

HTW heeft zijn eindverslag aan de Kamervoorzitter overhandigd en het is nu aan de politiek om aan te geven of ze gaan voor de inhoud, de toekomst en de burger. Niet meer een dichtgetimmerd regeerakkoord, maar een programma op hoofdlijnen, waarmee de eigen rol van de Kamer recht wordt gedaan. Ik zou er voor pleiten, maar durft Rutte dit echt aan?

Rob, je ziet mijn terughoudendheid. Wat denk jij hier eigenlijk van?

Lees de vorige brief van Rob: Tien jaar Rutte en het morele failliet van Nederland?