Hoe kunstvriendelijk is gemeente Uden?

Hoe kunstvriendelijk is de gemeente Uden?Zondag 15 december organiseert Debatcentrum De Grens van 13.30 uur tot 16.00 uur een praatcafé in de Pul over de stand van zaken omtrent kunst & cultuur in de gemeentes Uden en Landerd. Hoe staan de gemeentes er op dit moment voor en wat mogen de burgers in de toekomst verwachten. In de column hieronder kijk ik terug hoe het er in de gemeente Uden aan toe ging in de jaren ’90 van de vorige eeuw.

Door Rob Vrolijk

In 1985 ben ik als auteur samen met acteur Ton Hendriks, decor- en kostuumontwerper Hedy Grünewald en regisseur René Jagers gestart met het theatergezelschap ONS. Met als eerste voorstelling ‘De honden in mijn hoofd’ naar leven en werk van de dichter Gerrit Achterberg.

Om wat vaart te maken met de naamsbekendheid van dat nieuwbakken gezelschap, meldden we onszelf aan voor het Grand Prix du Theatre. Een talentenwedstrijd voor semiprofessionele theatermakers die de kleine zalen bespeelden. Destijds aangeduid met het derde circuit.
De eerste selectie vond plaats tijdens één van de generale repetities in het toenmalige Udense theater De Schouw. En op basis van de beoordeling van twee theaterkenners werden we toegelaten tot de eerste ronde, die plaatsvond in het Nijmeegse O42.

 

Een veelbelovende start

Tijdens die competitie werden we – na veel geharrewar – tweede, wat betekende dat we konden deelnemen aan de finale. Die vond plaats in De Balie te Amsterdam. We werden wederom tweede en dreigden daarmee de Joop Zoetemelk van het derde theatercircuit te worden. Maar het leverde ons tevens een aantal aansprekende recensies op in vooraanstaande kranten als NRC, De Volkskrant, Telegraaf, noem maar op. De Groene Amsterdammer schreef iets in de trant van wie denkt dat enkel de varkensindustrie gedijt op het platteland rondom Uden, vergist zich want het plaatsje is ook de thuisplaats van de veelbelovende jonge theatergroep ONS. We waren kortom in één klap een bekende naam in de landelijke theaterwereld.

 

De verrassing uit Uden

In de daarop volgende jaren stelde de provincie ons met subsidies in staat om ieder jaar een productie af te leveren waarmee we vervolgens volop door het land toerden. Van Helmond tot Den Haag, van Groningen tot Nijmegen, van Amsterdam tot Den Bosch. Niet iedere productie was even succesvol als die eerste, maar we bleven met regelmaat de aandacht trekken van de landelijke dag-, week- en maandbladen. En de recensenten vonden het iedere keer weer verrassend dat wij uit Uden kwamen.

 

Het gemak van een onderkomen in Uden

Als nationaal opererend theatergezelschap, werkten wij uiteraard met acteurs uit heel Nederland en België. De vaste kern van het gezelschap echter woonde nog steeds in Uden. Daarom was het ook wel zo gemakkelijk dat de gemeente Uden ons opslagruimte ter beschikking stelde. Zodat we ‘s avonds na een voorstelling niet eerst naar Den Bosch, Eindhoven of Nijmegen hoefden te rijden om de decors en requisiten op te bergen. Dat was tevens het enige wat wij van de gemeente Uden vroegen. Opslagruimte. De financiële ondersteuning kwam volledig van de provincie.

 

Nul op het rekest

Rond 1998 besloot de gemeente Uden dat het schooltje waar wij onze theaterbenodigdheden opsloegen, moest worden afgebroken. Geen probleem, dachten wij. Ervan uitgaande dat het geen al te groot probleem kon zijn om in een andere ruimte te worden ondergebracht.
Een ernstige vergissing, zo bleek. De voor deze zaken verantwoordelijke ambtenaar maakte ons snel duidelijk dat wat hem betreft alle kunstenaars notoire lapzwansen waren met hoogmoedige pretenties en slechts één doel: het leegvreten van de subsidieruif. Hij zag geen mogelijkheden om ons ergens anders onder te brengen.

 

Dan maar naar Tilburg

Dat hadden we destijds best hoog kunnen opspelen, maar was gelukkig niet nodig. Het hele verhaal was de gemeente Tilburg ter ore gekomen en die stelden niet alleen opbergruimte beschikbaar, maar ook een uitstekend geoutilleerde oefenruimte, een kantoor en een podium voor de premières. Bovendien financierde de gemeente Tilburg de verhuizing met 10.000 gulden.

 

Een eind aan de verwondering

Vanaf dat moment was ONS een Tilburgs theatergezelschap dat later onder de naam Drieons – en zonder bovengetekende – tot 2012 spannende voorstellingen bleef maken. Maar de recensenten konden zich niet langer verwonderen over het feit dat een dergelijk vooruitstrevend theatergezelschap uit Uden kwam.

 

FF iets anders

Achteraf besef ik dat de gemeente Uden ongeveer in diezelfde periode de basis legde voor het megalomane project dat later Markant is gaan heten. Een theater waar niet kunst en cultuur leidend zijn, maar entertainment. Daar is op zich uiteraard natuurlijk niks mis mee, maar het is wel ff iets anders.

Heeft u ook ervaringen met het kunst- en cultuurbeleid van de gemeentes Uden of Lander? Deel het via de reactiemogelijkheid hieronder. Of kom op 15 december naar De Pul aan de Kapelstraat 13 in Uden om mee te praten over de onderwerp. De zaal gaat open om 13.00 uur, het ‘gesprek’ start om 13.30 uur.

Lees ook: ‘15 december praatcafé over kunst en cultuur in Uden en Landerd

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

En krijg het boek

‘zoete inval. Als in Uden de pot kookt, bloeit de vriendschap.’

cadeau.

 

Boek Zoete Inval