Het begin van een zoektocht naar de zin van de EU













Het begin van een zoektocht: Is de EU nu wél of niet geslaagd?

Een veelgehoorde klacht over politiek in het algemeen en het Europees Parlement in het bijzonder is dat het veredelde praatgroepen zijn die niet tot overeenstemming en dus ook niet tot besluiten kunnen komen. Met name over het functioneren van het Europees parlement doen redelijk wat ‘spookverhalen’ de ronde. Het zou een erebaan zijn voor politici die op nationaal niveau hun sporen hebben verdiend en als dank daarvoor in de luwte van Brussel (en één keer in de maand Straatsburg) een erefunctie mogen bekleden. Het werk zou voornamelijk bestaan uit het opstrijken van enorme zakken met geld, recepties aflopen en wijntjes drinken. Vergaderingen in het parlement zouden vooral bedoeld zijn om de droes uit te slapen.

Door Rob Vrolijk

 

Nationaal hangen politici de vermoorde onschuld uit

De in de inleiding gebezigde clichés werden zaterdag 4 mei 2019 – naar ik vermoed met opzet – volop gebruikt door presentator/journalist Peter de Bie, in het goed beluisterde radioprogramma op zaterdagochtend: ‘Nieuwsweekend’. En ze werden hartgrondig bestreden door de twee afzwaaiende europolitici Wim van de Camp (CDA) en Dennis de Jong (SP). Nu staat de SP bepaald niet bekend als een EU-minnende partij, maar zelfs De Jong benadrukte dat het overgrote merendeel van de politici in Brussel keihard werkten. Van de Camp benadrukte ook nog eens dat: ‘Als het sommige ministers of staatssecretarissen wat te heet onder de voeten wordt, zeggen ze ‘ja, maar dat moet van Europa. Oud-politica Neelie Kroes voegde hier in de uitzending van  M op 6 mei – zonder overigens direct te refereren aan de woorden van Van de Camp – dat die wettelijke besluiten veelal ook nog eens afkomstig waren van die ministers of staatssecretarissen zelf.

 

Een ingewikkelde zaak

Een ander redelijk vaak opduikende verklaring voor de impopulariteit van de EU is dat de structuur van de beleidsbepalende organen en de procedures zo vreselijk ingewikkeld is, dat het voor experts en directbetrokkenen al moeilijk is om te begrijpen. Laat staan voor de gemiddelde Europese burger. Veel mensen denken dat het Europees parlement ongeveer als de tweede kamer functioneert, maar dat blijkt absoluut niet het geval te zijn. Soms passeren wetten wel zeven keer dezelfde instituten voordat ze al dan niet worden aangenomen. Omslachtig en bureaucratisch? Dat zeker. Maar je zou ook kunnen concluderen dat er met de grootste mogelijke zorgvuldigheid wordt gehandeld.

 

Schiet de journalistiek tekort?

En dan is er nog de journalistiek die ons burgers aan het handje zou moeten nemen om het geheel te verduidelijken en te duiden. Daarover zei politiek commentator Kees Boonman in het reeds genoemde radioprogramma: ‘de gemiddelde sportredactie van een grote krant in Nederland is groter dan het aantal correspondenten in Brussel, waar over het lot van 502 miljoen mensen wordt besloten.’ Ik ga ervan uit dat Boonman hier verwijst naar de sportredactie van een Nederlandse krant en over het totale aantal Nederlandse correspondenten in Brussel. Hoe dan ook, het zou wel eens een belangrijke oorzaak kunnen zijn voor het niveau van onwetendheid van de bevolking. We hebben het met z’n allen nu eenmaal te druk met het verdienen van onze boterham om uitgebreid onderzoek te plegen naar het hoe en waarom van de EU. Met de aantekening van mijn kant dat de moderne ‘Mensch’ in z’n vrije tijd toch vooral op zoek gaat naar verstrooiing en niet naar verdieping. Maar dat terzijde.

 

Gods wegen minder ondoorgrondelijk dan van de EU

Wat weet ik zelf eigenlijk van Europa, zo vroeg ik mezelf af in aanloop naar een bijeenkomst die we met debatcentrum De Grens wilde organiseren in de aanloop naar de Europese verkiezingen. Niet veel, zo ontdekte ik toen ik begon met inlezen. Ik was en ben geen tegenstander van de EU. Was en ben ervan overtuigd dat het ons – met name Nederlanders – heel veel voorspoed heeft gebracht. Bijna vijfenzeventig jaar vrede en economische voorspoed. Wat wil een mens nog meer? Vraag dat maar eens aan een Syrische vluchteling. Natuurlijk had ik ook mijn twijfels over het democratische gehalte van het instituut, maar waar het op dat gebied precies aan schortte wist ik dan weer niet. Ik vond die reeds genoemde maandelijkse verhuizing naar Straatsburg volstrekt belachelijk, denk dat Gods wegen minder ondoorgrondelijk zijn dan die van de EU en ik irriteer me mateloos aan europolitici die de zaak flessen. Maar dat heeft allemaal niets met het democratische functioneren van de EU te maken.

 

Vijfenzeventig jaar vrede

Ondanks de twijfels ben ik altijd wel positief blijven denken over de EU. Dat heeft – denk ik – voor een belangrijk deel te maken met mijn geboortejaar. Ik ben geboren in 1960 toen de EU nog de Eerste Europese Gemeenschap (EEG) heette en bestond uit de oprichtende landen België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland. De EEG was op haar beurt weer een voortzetting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS). De gedachte achter die club was dat als we in Europa de productie van de essentiële grondstoffen kolen en staal onder gezamenlijk beheer brengen, we in de toekomst oorlogen als die van ’14 – ’18 en van ’39 – ’45 zouden voorkomen. Ik denk dat zelfs de grootste euroscepticus niet kan ontkennen dat die samenbundeling van krachten daar tot nog toe uitstekend in is geslaagd. Zoals reeds opgemerkt: we leven al bijna vijfenzeventig jaar in vrede samen in dit deel van Europa.

 

Hoe steekt de EU eigenlijk in elkaar?

Maar ook op andere vlakken is Europa een uitstekend instrument. Zeker een land als Nederland stelt internationaal niets voor. De economie vaart er over het algemeen wel bij. En verlangen naar een vroeger dat nooit heeft bestaan, is voor mij geen optie. Die goede, oude gulden bijvoorbeeld kon zich enkel zo sterk manifesteren omdat we onderdeel uitmaakten van die vermaledijde EU. Afschaffen is idioot. En onsje minder dan? Wellicht. Maar wat gaan we dan precies afschaffen en hoe gaan we dat dan doen? Ik heb nog niet eens bij benadering een idee hoe die EU in elkaar steekt. Laat staan hoe je daar verandering in aanbrengt.

 

Het begin van een zoektocht

Voldoende redenen om eens op zoek te gaan. Hoe werkt die EU eigenlijk. Welke instituten zijn er en hoe functioneren die? Wie maakt er de dienst uit? Hoe gaat het er in het parlement aan toe? Wat is de opdracht van bijvoorbeeld de politici in het Europees Parlement. Zit iedereen er alleen maar om het belang van zijn of haar eigen land te behartigen? Of zijn het landsgrens overstijgende doelen die ons Europeanen in z’n algemeenheid betreffen? Wat voor instituten kent de EU en wat is hun doel? Ik ben benieuwd.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

En krijg het boek

‘zoete inval. Als in Uden de pot kookt, bloeit de vriendschap.’

cadeau.

 

Boek Zoete Inval