Tien jaar Rutte: het morele failliet van Nederland?

Tien jaar Rutte: het morele failliet van Nederland?Beste Loek,

Om te beginnen mijn excuses voor mijn enigszins vertraagde reactie, maar de ontwikkelingen volgden (en volgen) elkaar zo snel op, dat ik tijd nodig had om te recupereren. Ik dacht écht dat Ruttes politieke dagen geteld waren na de bijna aangenomen motie van wantrouwen en de aangenomen motie van afkeuring. Kaag probeerde de demissionaire premier zelfs nog een extra zetje in de goede richting te geven door te verklaren dat zij in zijn positie zou opstappen, maar het mocht niet baten. De man weet van geen wijken: hij gaat dóór. En achteraf gezien heeft hij meer gelijk dan menigeen aanvankelijk durfde te bevroeden. Toch hadden we het kunnen weten.

Brief Rob Vrolijk aan Loek Borrèl

It’s the ideology, stupid

Zoals ik in mijn vorige schrijven reeds betoogde, heeft Rutte als bestuurder op angstaanjagend veel vlakken jammerlijk gefaald. Je zou hem kunnen betitelen als een succesvolle mislukkeling. Het enige waarin hij wellicht is geslaagd, is om extreem rechts in het hok te houden. Door zelf overigens – ondersteund door wisselende coalitiepartijen – dubieuze besluiten te nemen. We schieten in Nederland mensen die op de vlucht zijn voor oorlogsgeweld nog net niet dood, maar verder onderscheidt ons vluchtelingenbeleid zich nauwelijks van dat van wél moordende dictaturen.

 

Nieuwe verkiezingen?…

Direct nadat duidelijk werd dat Rutte met steun van zijn VVD onoverkomelijk bleef, was ik het voor de verandering een keer eens met PVV voorman Wilders: er moesten nieuwe verkiezingen komen. De omvang van het echec van ‘verkennersgate’ was qua beeldvorming zó groot dat de kiezer in staat moest worden gesteld om zijn mening c.q. stem te herzien. Maar al snel besefte ik dat Ruttes verweer – dat daarmee onrecht wordt gedaan aan de VVD stemmers in het algemeen en de bijna twee miljoen Rutte voorkeustemmers in het bijzonder – hout snijdt.

 

Of toch niet?

Objectief naar ‘verkennersgate’ kijkend, kun je niet anders concluderen dat dit – naast het feit dat de controverse flink is opgeblazen – feitelijk niets nieuws heeft gebracht. Ruttes grenzeloze leugenachtigheid was immers al langer bekend. Evenals zijn gebrek aan compassie met de zwakkeren in de samenleving. Vraag maar aan de mensen in Groningen en de slachtoffers van de toeslagenaffaire. En toch … Ondanks alle onbeschrijfelijke misère die deze premier mede heeft veroorzaakt, is dit alles voor onvoorstelbaar een grote groep kiezers geen bezwaar geweest om op deze man te stemmen.

 

Wat is de boodschap aan volgende generaties?

Met name dat laatste is zorgelijk. De enorme opkomst van extreem rechts is al beschamend genoeg, maar daar is nu ook een groot blok met morele leegte bij gekomen. Alleen extreem links is wellicht ondenkbaar voor de mensen die op de VVD hebben gestemd, maar verder is alles mogelijk. Zo lang het maar geen schade doet aan hun portemonnee. Waarbij ik overigens denk dat een groot deel van die VVD kiezers zichzelf ‘rijker rekent’ dan ze in werkelijkheid zijn. Voor ze het weten vallen ze ook buiten de boot. Niets doet er werkelijk meer toe. Zeker mensen in de kansarme posities niet. Dat zijn losers, die verdienen niet beter.
En wat is de boodschap die we hiermee aan volgende generaties meegeven? Dat liegen en bedriegen loont, zolang je het volk dusdanig dresseert dat ze het nog pikken ook? Dat je – zolang je maar ‘rechts lult’- , aan alle kanten je zakken kunt vullen? Dat je mag stelen van de armen om het aan de rijken te geven? Ik weet het niet. Maar ik krijg het gevoel dat tien jaar Rutte het morele failliet van Nederland heeft veroorzaakt. Of heeft het dat slechts aangetoond?

Ik ben benieuwd naar je antwoord.

Met vriendelijke groet,
Rob Vrolijk

Lees de brief van Loek: De lijdensweg in 7 akten

De lijdensweg in zeven aktes

De lijdensweg in zeven aktes … – Zeg Rob, wat is dit voor een politiek weekje geweest? Ik kan snel op elkaar volgende politieke veranderingsprocessen nog wel goed tot me nemen, maar wat het debat van donderdag zo fascinerend maakte is de totale rauwheid. Rutte werd bijna verslonden, het is dat Kaag en Hoekstra nog een beetje medelijden hadden met deze voormalige staatsman. Nu hij voor eeuwig gedoemd lijkt te zijn als politieke jokkebrok, leugenaar en vooral als iemand die eigenmachtig de tegenmacht de nek wil omdraaien. Hoe kan het dat Mark Rutte in nog geen drie weken van redder des vaderlands is verworden tot politieke outcast. Echt niemand wil meer met hem in de nabijheid gezien worden.

Brief Loek Borrèl aan Rob Vrolijk

De lijdensweg in zeven aktes

Ik geniet van een goed politiek debat. Dat heeft Nederland lang niet gekend. Ik herinner me ‘oudje’ met de dissidenten in het CDA, waarbij een boycot van het Apartheidsregime in Zuid-Afrika op het spel stond. Ook een mooi debat was het judasgedrag van Rita Verdonk in de kwestie Hirsi Ali, die gelogen zou hebben over het verkrijgen van haar paspoort. Met de beslissende rol van Balkenende, die zijn mond gewoon voorbij praatte. Nu was het wachten op Annemarie Jorritsma, die door de bomen het bos niet meer zag. Uit de brij aan woorden die zij produceerde, gaf ze aan dat ze geen idee had wat de vraag ook alweer was. Ze wauwelde maar door, geheel in de geest van het dixielandorkestje die in een nog niet zo ver verleden de VVD-verkiezingsavond zo ondraaglijk maakte. Of zoals Black Queen Sylvana Simons het – geparafraseerd – zei: ‘Ik luister nu al een hele tijd naar u, maar ik weet gewoon niet waar u het over hebt’ om vervolgens resoluut d’r back hiney aan een vertwijfelde Jorritsma te laten zien.

 

Faux pas

Het was een debat waar alles inzat. De door Rutte totaal vergeten hoofdrolspeler Omtzigt als de bekende ‘olifant in de Kamer’, de als altijd zichzelf overschreeuwende Wilders die het debat maar meteen met gestrekt been in ging, Rutte die zijn zoveelste excuses prevelde voor de zoveelste omissie in zijn geheugen, Kaag die nog even op stoom moest komen en de juiste toon zocht en Hoekstra die bevrijd leek van te nauw zittende schaatsen en ouderwetse partijstrategen, en een zeer aardig begin maakte van zijn rol als parlementariër. En wat te denken van de leidster van de Boeren, Burgers en nog een ‘B’ (Buitenlui? Beambten? Bikkels?)? Gehuld in een leren Satudara jack! Ze sprak uit haar hart, een inktzwart hart helaas. Dassen van Volt, die rondliep als een kind in een speeltuin: Verdwaasd en vol ongeloof. Zoveel mensen, zoveel dingetjes, zoveel geluidjes. Maar het was toch echt Baudet die – zonder het te weten – de vraag der vragen stelde: ‘“Heeft u ook uw verslag van het gesprek met de verkenners ingezien in het Verkennerskamertje”? Een vraag waarbij je als onwetende de steller zo achter de microfoon zou hebben weggedragen, maar Rutte ging er heel ‘professioneel’ op in. En ja, toen waren de rapen definitief gaar. Een faux pas, waar nog lang over werd gesproken.

 

Hazenpaadje

Rob, ik vond Kaags uitleg bij de motie van afkeuring prachtig. Snoeihard geadresseerd aan Rutte. Geen moment van aarzeling, gewoon een knieschot. Rutte keek vreemd, bedenkelijk, geslagen en met uiteindelijk een priemend glimlachje. Hij had zijn kastijding ondergaan op deze nachtelijke Witte Donderdag, maar de Goede Vrijdag was in aantocht: Kaag beet niet door. Het nieuwe leiderschap, waar ze verdomme ook nog aan refereerde jegens een onthutste Marijnissen, bleek nog gewoon in de cursusdoos te zitten. Zij en in haar kielzog Hoekstra én die wezel van een Seegers, vonden dan toch nog een hazenpaadje voor de gevallen staatsman. Terwijl de rest van de Kamer het vertrouwen in deze man voorgoed had opgezegd. Voor hen was het exit Rutte!

 

Nabeschouwingen

Ik vind de nabeschouwing meestal een beproeving, vooral als die Roderick van Grieken van de Debatclub zijn mening etaleert. Maar op deze Goede Vrijdag leek het journaille en het volk nog beduusd door wat zich de dag ervoren had afgespeeld. Vandaag de kranten gescand. Mooie reconstructies, venijnige stukjes over Rutte (die is nu helemaal een loser), de toekomst van de democratie (daar hebben we toch heel lang niets mee gedaan). Opvallend zijn dan toch de stukjes van 3 weken terug in de krant en die van vandaag. Zie bijvoorbeeld een van mijn favoriete scribenten, Bas Heijne in de NRC. Zie zijn column van vandaag: ‘Niemand wil op Rutte lijken‘ en lees dan nog eens zijn column van daags na de landelijke verkiezingen: ‘Een waanzinnig stabiel land‘. Bijna drie weken geleden was het hosanna bij de VVD, nu lijkt die partij als een plumpudding in elkaar te zakken. Alles draaide om Mark Rutte, troonopvolgers zochten hun heil in het bedrijfsleven, waar het grote geld te verdienen valt. Maar ook in het CDA zijn de problemen nog niet verdwenen. Hoekstra heeft van zich afgebeten, maar het zal toch van Omtzigt afhangen of die partij een stabiele en betrouwbare factor zal worden. En wat te denken van de geldingsdrang van D66?

 

Een moeilijke formatie

Rob, ik voorzie een moeilijke formatie, zodat onze gedachtegangen elkaar kunnen blijven kruizen. De Tweede Kamer, de tegenmacht, heeft donderdag weer eens weten te brullen. Een zwaluw maakt nog geen zomer, dus in alle redelijkheid: het blijft afwachten. Maar dat we weer wat spanning mogen verwachten in de Nederlandse politiek geef ik je bij deze mee. En over een ‘linkse’ lente ga ik het volgende keer weer hebben.

Lees ook: It’s the ideology, stupid

It’s the ideology, stupid

It’s the ideology, stupid …Beste Loek,

Het is zoals de filmpersonage Jeffrey Beaumont in de 1986 film Blue Velvet tegen de andere filmpersonage Sandy Williams zegt: ‘It’s a strange world.’ Helaas vertoont de echte wereld van vandaag net zoveel duistere ondertonen als die film destijds.

Brief Rob Vrolijk aan Loek Borrèl

It’s the ideology, stupid

De sociale nood vandaag de dag is sinds de jaren ’50 van de vorige eeuw nog nooit zo hoog geweest in Nederland en toch stemmen we massaal op de man die daar eindverantwoordelijk is. Ik moet eerlijkheidshalve bekennen dat ik de premier in al die jaren niet wezenlijk heb gewantrouwd. Hij heeft zeker niet mijn politieke kleur, maar bij al het rechtsradicale gerammel van de laatste twintig jaar had ik het idee dat hij met zijn morele flexibiliteit en ideologische leegte wellicht de juiste persoon op de juiste plek, in de juiste tijd was. Pas nadat hij – voor de hoeveelste keer eigenlijk? – zonder kleerscheuren uit een (toeslagen)schandaal kwam, had ik definitief genoeg van zijn grenzeloze opportunisme. Met zijn optreden in het door verkenner Ollongren veroorzaakte schandaal rondom de mogelijk andere functie voor Omtzigt heeft zijn liegen zich geopenbaard als pathologisch.

 

Verkiezingsretoriek?

Ik ben zeker niet de eerste die constateert dat tien jaar Rutte een waslijst aan bestuurlijke calamiteiten oplevert. Tien jaar VVD Law & Order en de georganiseerde misdaad floreeert als nooit tevoren. De inkomensverschillen tussen rijk & arm neigen naar Amerikaanse proporties. Het tekort aan betaalbare woningen is gigantisch en de zorg zelf ligt naast de corona-patiënten op de intensive care. Het is de vraag of ze het gaat halen. Het is zelfs zó erg dat Rutte en zijn VVD zélf concluderen dat we te ver zijn doorgeschoten in het najagen van neo-liberale idealen. Of was dat ook weer verkiezingsretoriek en gaan ze straks vrolijk verder met het uithollen van onze samenleving?

 

Het nemen van verantwoordelijkheid

Wat de toeslagenaffaire betreft, is het opvallend dat de PvdA voorman Asscher – die als minister van sociale zaken tussen 2012 en 2017 medeverantwoordelijk was voor deze systeemontregelende onrechtvaardigheid – onder druk van zijn partij het lijsttrekkerschap er aan heeft moeten geven. Grappig genoeg constateerde Telegraaf jounalist Wouter de Winther op de donderdag na de verkiezingsdag bij Jinek dat het terugtreden van Asscher helemaal niet nodig was geweest. Eindverantwoordelijke Rutte had immers gewonnen en de partijen van de twee politici die zich sterk hadden gemaakt voor de belangen van de gedupeerden, hadden juist verloren. Vanuit strategisch oogpunt had Asscher gewoon door kunnen gaan.

 

Zwerende vinger

De Winthers waarneming klopt natuurlijk als een zwerende vinger. Het lot van 26.000 gedupeerde landgenoten interesseert ons Nederlanders net zoveel als dat van de millioenen Syrische vluchtelingen: geen ene mallemoer. Wie aan de verliezende kant staat moet gewoon z’n bek houden en in alle rust kreperen.

 

Mooie woorden en een pluim

De waardering voor de twee kamerleden – Pieter Omtzigt en Renske Leijten – die de kwestie tot het pijnlijke einde aan de kaak hebben gesteld, beperkt zich tot mooie woorden en een pluim. Want als het er op aan komt, stemmen we op de veroorzaker van alle ellende. Inmiddels zijn de duistere krachten ook al begonnen met het zagen aan de poten onder de kamerzetel van Omtzigt, maar dat is een ander verhaal.

 

It’s the marketing stupid

De Winther’s conclusie dat Asscher gewoon had kunnen doorgaan, klopt echter alleen als je denkt in de lijnen van een gemiddelde VVD kiezer. Aanhangers van een partij die altijd strikt pragmatisch voor het eigenbelang kiest. De gemiddelde PvdA-kiezer echter staat een stuk ideologischer in het leven en zou de partij verder hebben afgestraft voor dit VVD-gedrag.
De Winther’s conclusie komt – zoals jij ook al constateert – voort uit het idee dat politiek gelijk staat aan marketing. Dat hoorde ik trouwens een links angehauchte journalist de linkse politiek ook verwijten in een of ander praatprogramma. De linkse partijen zouden het nog steeds niet lijken te begrijpen: ‘It’s the marketing, stupid.’

 

Een andere weg

Maar wellicht is dat juist de val waar de linkse partijen jaren geleden in zijn getrapt. Wie in de marketingval trapt, betreedt de inhoudsloze wereld van gemakzucht en genot. Een wereld waarin iedere verliezer wordt buitengesloten omdat deze zo’n onaangename geur met zich meedraagt. Jij vraagt je in je stuk – al eindig je gelukkig wat hoopvoller dan het zich op een gegeven moment laat aanzien – waar het naar toe moet met links. Weg van de marketing en terug naar de ideologie in ieder geval! Weg ook uit de opgeklopte ratrace naar de meeste stemmen, richting een maatschappij waarin iedere burger maximaal tot z’n recht komt. Vooral ook die van ‘de verliezers’. En dat alles onder het mom: ‘It’s the ideolgy, stupid’.

Lees de brief van Loek: Toch weer zin in de toekomst …

Toch weer zin in de toekomst…

Toch weer zin in de toekomst …Beste Rob,

In een land waar een knikkerprogramma door honderdduizenden wordt aangegaapt, Geer en Goor het summum zijn van humor en Martien Meiland het toppunt is van veilige homosexualiteit, mag je niet verwachten dat de uitslag van landelijke verkiezingen tot tevredenheid stemt.

Brief Loek Borrèl aan Rob Vrolijk

Toch weer zin in de toekomst …

Vooraf negatief gestemd

Het telefonisch onderhoud dat we woensdagmiddag hadden, deed hier niets aan af. Ik beken, ik was nogal negatief gestemd en voorzag de afgrond voor ‘links’ en vaste voet voor ‘rechts’. En dan bedoel ik ultrarechts.

 

Verdwaalde geesten

Ze houden elkaar uiteindelijk in evenwicht. Maar was ‘links’ in vroegere tijden niet gewoon een heel zwaar gewicht op de weegschaal tegenover ‘gematigd rechts’? Nu moeten ze opboksen tegen marketeers als Wilders en Baudet, met in hun kielzog Eerdmans en Nanninga. Verdwaalde geesten uit een tijdperk waar we alleen nog in het geniep durfden te fluisteren over bruinhemden, extreemrechts, racisme en (neo-)fascisme.

 

Visieloos tijdperk

De tijdgeest vraagt niet om een visie, een zinnebeeld, ze vraagt om ‘nieuw leiderschap’ of ‘de man die in hemdsmouwen op de fiets springt en naar zijn werk gaat’. ‘Linkse’ politiek is niet leuk, ‘links’ is negatief, drammerig, is onheilsprofetisch. ‘Links’ heeft dus helemaal niets met de tijdgeest.

 

Politiek is verworden tot marketing

Alles in de huidige politiek lijkt geënsceneerd: van de depolitisering van Rutte tot het dansje op de burelen van Kaag, maar ook van het carnavalsgevoel van Ploumen tot de ‘Kennedy’-spiegel van Klaver. Acht jaar geleden was het Samsom, vier jaar geleden was het Jesse en nu heet de nieuwe hoop Kaag. Tussendoor hebben we dan nog Baudet gehad en aan het begin van de eeuw Fortuyn, Marijnissen, Bos, Verdonk en steeds wederkerend Wilders. ‘Het goed in de markt zetten van een product’ is politiek geworden en niet de inhoud.

 

Nul effecten toeslagenfraude en corona

Dacht je nu echt dat de toeslagenfraude enige invloed had op de verkiezingsuitslag? Of zelfs de coronamaatregelen, hoewel die misschien een procentje meer of minder aan deze of gene heeft toebedeeld. Het eerste is een ver van mijn bed discussie, corona lijkt de menselijke geest volledig te hebben aangetast.

 

Nederland terugeisen?

Ik zag een klimaatdemonstratie waar een groep optrad van in stijl geklede doodse figuren. Heel sereen, maar dáár wil je toch niet bij horen? Ze trekken echt niemand over de streep als ze deze groep nogmaals uitnodigen. Waarom eist ‘links’ Nederland niet gewoon terug? Het Nederland van flinke bosgebieden, kleinschalige boerenbedrijven, minder wegen en de kilometers waslijn met wasgoed in de open lucht wanneer je uit de trein kijkt, op weg naar Amsterdam.

 

‘Zin in de toekomst’

Mijn GroenLinks had een aantal jaren geleden een mooie slogan: “Zin in de toekomst”. Tijdens een bijeenkomst in Utrecht met allerlei geesten werd dat motto op de grond gekalkt. Wat vonden we ervan? ‘Onzin’, ‘dom’, ‘visieloos’, ‘weinig gevoel voor realiteitszin’. Ik vond het een geweldig motto, ‘Zin in de toekomst’. Positief, levensvreugde straalde ervan af. Ze keken me aan of ik een losgeslagen VVD’er was. Zo’n in maatpak gestoken ‘bolknak’, luisterend naar dixieland op mijn mp3-spelertje. Maar ik durfde de ongelijke strijd aan en vertelde mijn verhaal over mijn werk met statushouders, over het Udense jongerencentrum De Pul en ik kreeg ze mee. Misschien vonden ze me nog steeds een gekkie, maar ze zagen in ieder geval ín dat het GroenLinks verhaal eigenlijk heel mooi, heel positief was.
‘Zin in de toekomst’… Ik blijf het een mooie vondst vinden…

 

Minder aandacht voor het onweer

Maar goed, Rob, ik was op donderdagochtend alweer bevrijd van het teleurgestelde gevoel. Tijdens mijn dagelijkse ochtendwandelingetje zie ik steeds meer huizen met zonnepanelen. Zowel particuliere bewoning als ook huurwoningen van AREA. Dan wil ik weten waarom mensen die zonnepanelen laten plaatsen of ze al resultaten zien en hoe zij de energietransitie ervaren. Krijg je mooie gesprekken van. In een enkel geval zien de bewoners er niets in, maar er zijn veel meer mensen die hun beweegredenen etaleren en dan hoor ik vooral het gevoel van urgentie om mee te werken aan een mooie toekomst voor hun kinderen. Niet alleen als het gaat om het klimaat, maar ook om de gezondheidszorg goed te regelen voor morgen en overmorgen, en het onderwijs voor ieder kind toegankelijk houden. Het mooie is dat veel mensen het leuk vinden dat er interesse is voor hun leven, hun zorgen en hun welzijn.

 

In gesprek met de burgers

De politiek weer meer in gesprek met de burgers. Waar zijn ze mee bezig? Hoe ervaren ze het leven in deze samenleving? Wat verwachten ze van de toekomst? Welke rol ziet men voor zichzelf. We moeten de politiek weer bij de mensen brengen, hen laten zien dat ze terdege invloed hebben, al was het maar in hun straat, hun buurt, de wijk. Verandering begint met het zetten van de eerste stap.

 

Een positief en progressief links verhaal

Natuurlijk ben en blijf ik een politiek dier. Blijf de landelijke politiek volgen, maar zie vooral mogelijkheden om te experimenteren met een positief progressief links verhaal in een veel kleiner verband. Het is nog even broeden op een goed antwoord in deze, maar ik voel dat het op uitbreken staat. Je hoort van me…

Lees het antwoord van Rob: It’s the ideology, stupid

Als ik het woord cultuur hoor, trek ik mijn pistool

Als ik het woord cultuur hoor, dan trek ik mijn pistool

‘Als ik het woord cultuur hoor, trek ik mijn pistool’ schijnt Hermann Göring ooit gezegd te hebben.
Natuurlijk wil ik de gemeente Uden absoluut niet vergelijken met het barbaarse regime van Göring en zijn kornuiten, maar met cultuur heeft het bestuur in onze gemeente nooit veel opgehad. Zo las ik in en officieel stuk op internet onder de titel ‘Cultureel lef en ondernemerschap’ het volgende:
‘Kunst en cultuur zijn belangrijke verbindingselementen in een veranderende gemeenschap als gevolg van de instroom van nieuwkomers/vluchtelingen. Wat met woorden niet direct uit te drukken is, kan met zang, dans en beeld vaak wel worden uitgelegd, waardoor integratie makkelijker wordt.’

Teken aan de wand

Volgens mij is dit tekenend voor hoe slordig er op bestuurlijk niveau in een dorp als Uden over kunst en cultuur wordt gedacht. Om te beginnen zijn die twee toch echt twee afzonderlijke grootheden. En wat ze dan wél gemeen hebben, is dat het zeker geen verbindingselementen zijn in de veranderende gemeenschap van tegenwoordig. Kunst niet omdat het intrinsiek z’n eigen gang gaat, ‘de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie’ volgens de dichter Willem Kloos. En cultuur is op dit moment juist het grote probleem bij de assimilatie van nieuwkomers/vluchtelingen. Veel autochtone inwoners van dit land zijn bang dat de eigen cultuur verloren gaat onder druk van de instroom van nieuwkomers.

 

Een goed stukje pantomime voor de nieuwkomers

Ook is het te bizar voor woorden dat de literatuur blijkbaar niet tot de grootheden kunst en cultuur wordt gerekend. In ieder geval niet om de integratie van die nieuwkomers te vergemakkelijken. Dat roept bij mij direct de vraag op hoe ze die nieuwkomers de Nederlandse taal willen gaan leren. Met een goed stukje pantomime en een gezellig achtergrondmuziekje?

 

We kappen d’r mee

Maar eigenlijk is het hele uitgangspunt om de gemeentelijke kunst en cultuur plannen te legitimeren met de problematiek van de nieuwkomers/vluchtelingen. Betekent dat ook dat op het moment dat die toestroom opdroogt, we in de beleidsstukken van de gemeente Uden mogen lezen: ‘Gezien het gegeven dat de instroom van nieuwkomers/vluchtelingen de laatste jaren volledig tot stilstand is gekomen, is ook de behoefte aan de verbindingselementen kunst en cultuur volledig is verdwenen. We kappen d’r mee.’

 

Wat betekent ‘cultureel lef en ondernemerschap’

En wat betekent trouwens die kop ‘Cultureel lef en ondernemerschap’. Dat je aan de ene kant Cultureel lef hebt en aan de andere kant ondernemerschap? Twee zaken die niets met elkaar van doen hebben. En dat je bijvoorbeeld kunt zeggen ‘ja, vroeger had Maarten wel cultureel lef, maar tegenwoordig heeft hij zo vreselijk veel last van z’n ondernemerschap.’ Of moeten we het juist zien als een combinatie van die twee? Cultureel lef én ondernemerschap. Dan krijg je volgens mij entertainment en dat heeft in ieder geval niets met kunst te maken. Wie daar meer van wil weten, moet maar eens lezen wat Martin Scorsese over Marvel zegt.

 

Geen idee

Weet je wat ik denk? Dat ze bij de gemeente Uden geen idee hebben wat ze er mee moeten. Niet met nieuwkomers/vluchtelingen en niet met kunst en cultuur. En dat ze het daarom maar op één hoop hebben gegooid.

 

Een fabel

Overigens is de zo-even aangehaalde uitspraak van de nazi-leider een fabel. Het werkelijke citaat luidt ‘Als ik het woord cultuur hoor, ontzeker ik mijn Browning’ en komt uit het toneelstuk ‘Schlageter’ van de auteur Hanns Johst.

Lees ook: Udens debatcentrum zoekt redactiekracht(en)!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

En krijg het boek

‘zoete inval. Als in Uden de pot kookt, bloeit de vriendschap.’

cadeau.

 

Boek Zoete Inval

King Sunny Adé is geen Bob Marley…

King Sunny Adé is geen Bob Marley…Het is nu alweer zo’n 35 jaar geleden dat de popmuziek in een identiteitscrisis belandde. Disco was dood en de punk bleek toch niet zo revolutionair te zijn als sommige nog steeds denken. De elektronica begon langzamerhand de gitaren, drums en andere ‘levende’ instrumenten over te nemen en we begonnen de eerste fluorescerende lichtjes met ons mee te dragen voor die vreemde ‘house’-parties. Hiphop en rap leefde al op in de New Yorkse wijken als Brooklyn, Bronx en Staten Island, maar de echte doorbraak liet zich in de popmuziek nog een decennium op zich wachten.

 
Door Loek Borrèl

Onderhoudende muziek uit Afrika

Op zoek naar iets nieuws werd de popmuziek in het begin van de jaren tachtig vergast met muziek uit Afrika. Muziek uit Afrika? Ja, geen oerwoudklanken, trommels en stripfiguren, maar zeer onderhoudende muziek. Tientallen verschillende muzikale stromingen, van opzwepende dansmuziek uit Centraal Afrika tot hypnotiserende juju uit Nigeria. Muzikale kunstschatten, die voor het oprapen lagen.

 

Een nieuwe wereld gaat open

En ja, we kenden al een aantal Afrikaanse novelties, zoals Miriam Makeba, Fela Kuti, Hugh Masekela, misschien Manu Dibango, maar nooit was het gevoel geweest dat achter deze muzikanten honderden andere geweldenaren bleken te musiceren. En met het uitbrengen van twee simpele verzamelaars ‘Sound d’Afrique 1 & 2’ en het eerste in het westen uitgebrachte album van King Sunny Adé ‘Juju music’, bleek de hype compleet. Terwijl Sunny Adé alvast gekroond werd als de nieuwe Bob Marley, volgden in zijn voetsporen muzikale grootheden als Youssou N’Dour, Salif Keita, Thomas Mapfumo, Luambo Franco, Touré Kunda, en tientallen anderen.

 

Veel aandacht voor nieuwe kunstuitingen

Muziekkrant Oor besteedde veel aandacht aan deze ‘nieuwe’ muzikale kunstuitingen, de VPRO had op de zondagnacht twee uur over om al dat lekkers aan de luisteraar voor te schotelen, er verscheen zelfs een maandblad, dat alleen aandacht had voor Afrikaanse muziek en zelfs deze poptempel ontkwam er niet aan om een symposium te houden over Afrikaanse muziek.

 

Afrika is geen land!

Ondertussen besloot ik om in Amsterdam Afrikaanse politiek te gaan studeren en het symposium leek me wel iets om te gaan bekijken. Het bleek een chaotische discussie te worden waarbij onkunde, ongefundeerde romantiek en vooral ten toon gespreide superioriteitsgevoel naar boven kwam. Bovendien, Afrika leek dus weer één land, met één cultuur en één mensbeeld.

 

Verbonden met onafhankelijkheidsstrijd

Ik kwam erachter dat de muziek in Afrika sterk verbonden bleek met de onafhankelijkheidsstrijd, burgeroorlogen, de politieke emancipatie en ideologische machtsstructuren. Veel meer dan binnen de westerse muziek is de Afrikaanse muziek een voorzetting van de mondelinge of orale geschiedenis die de Afrikanen elkaar al eeuwenlang vertellen. Afrikaanse muziek wordt nog steeds gebruikt om mensen te waarschuwen tegen AIDS en ebola, maatschappelijke problemen, enz. Muzikanten zijn nog altijd gevaarlijke tegenstanders voor dictatoriale regimes.

 

Onderdeel van westerse muziek

Afrikaanse muziek werd in de jaren 80 een onderdeel van de westerse muziek. David Byrne van de Talking Heads maakte veelvuldig gebruik van Afrikaanse ritmes en Paul Simon doorbrak de Apartheids-boycot door zijn Graceland met Zuidafrikaanse topmusici op te nemen. De geweldige Mory Kante behaalde zelfs met zijn kora een nummer 1 positie in de hitlijsten met zijn geremixte hit ‘Yeke Yeke’.

 

Einde van een hype?

Tegelijkertijd bleek voor het snel ontevreden westerse publiek dat Afrikaanse muziek niet blijvend kon zijn. Het was een ‘hype’, leuk voor even, maar toch iets te primitief om te blijven draaien.

 

In ieder geval niet in Afrika

Voor mij blijft de Afrikaanse muziek boeien. Hoewel veel minder te verkrijgen, verschijnen er regelmatig overzichtsplaten met muziek uit Afrika. Veelal hoogst onbekende kunstschatten uit Mali, Guinée, Congo, enz. In Hertme wordt jaarlijks een festival gehouden met moderne Afrikaanse muziek. En ja, hiphop heeft ook Afrika in zijn greep gekregen. Nigeria is na de Verenigde Staten en Groot-Brittannië het land met de meest belangrijke hiphopartiesten. Toch blijft in Afrika de ‘traditionele’ moderne muziek nog veelvuldig uitgevoerd.

 

Kunstschatten

King Sunny Adé werd geen Bob Marley, Youssou N’Dour is tegenwoordig minister van cultuur in Senegal en muzikanten als Fela Kuti en Franco zijn in de jaren tachtig overleden aan AIDS. Het deert niet, we hebben de platen nog. Maar er liggen nog zoveel kunstschatten op de muziekliefhebber te wachten…

Lees ook: ‘Even over de grens: Afrika is geen land…