Column Mark van de Veerdonk

Column Mark van de Veerdonk

Mark van de Veerdonk

Hebt U het Brabants Dagblad gelezen, afgelopen vrijdag? Is U ook de kop van het artikel opgevallen? “Maashorst: paddenstoelen en zwammen”.  Nou de paddenstoelen zijn inderdaad prachtig en wat betreft dat zwammen … dat ga IK nou doen. Sterkte allemaal.

Column Mark van de Veerdonk Wij zijn sahamen ohonderweg alelujaha … wij zijn sahamen ohonderweg … alheleleujahaaaa

We schrijven het jaar 2010! Het begon allemaal zo mooi: De eigenaren van de Maashorst: de Colleges, de 4 gemeenteraden én Staatsbosbeheer onderschreven het Maashorstmanifest! Samen op weg naar het grootste aaneengesloten natuurgebied van Brabant met 1 groot begrazingsgebied, van 1900 ha. in 2019 en jawel … 3500 (!?!) ha. in het jaar 2050: WOW!

‘Wij zijn samen onderweg’ naar een compleet ecosysteem met grote biodiversiteit, met ontspanning en natuurbeleving als toegevoegde maatschappelijke waarden. Peer Verkuilen had alle bestuurlijke en ambtelijke neuzen dezelfde kant ingeslagen, samen zou men de schouders eronder zetten, er kwam van de provincie 11 miljoen Essentgeld vrij, de gemeentes gaven bij elkaar ook nog ‘s 1,6 miljoen … allelujahaa!

Even terzijde, het Maashorstmanifest, ik heb het hier bij me om de beleidsmakers even te laten zien dat het MAAShorstmanifest is …en geen GRAAShorst. Hou dat vast …

In 2010 werd de MOTOR gestart, en die draaide een jaar of 5 lekker door maar liep toen langzaam vast! Jakkus! En het was ook nog ‘s tegenslag van onverwachte kant: nondejuu DE natuur ZELF sputterde tegen!
De Maashorst ligt als een hoge bult boven de rivier … dus regenwater vasthouden is hier de enige manier om de bodem vruchtbaar te laten zijn. Maar door extreme droogte in de afgelopen jaren vallen sloten en poelen droog, en wordt het paradepaardje “De WIJST” weggedrukt! Hellup! De Maashorst wordt helemaal bruin!




Loop de Karlingerweg maar ’s af, daar lag vroeger een stukje moeras … voorheen kleine meertjes … – gemeentewerkers hebben daar indertijd anderhalve maand bramen weg staan steken, – want de grote grazers vertikten het … maar wat 2 jaar terug nog een prachtig nat landschapje was … verdroogd stukje Sahel. Bah … in het waterplan had men nou NET het idee om het natuurgebied te vernatten om zo biodiversiteit te vergroten, reptielen, watervogels … Moeten er nóg meer sloten worden dichtgegooid? Nog meer stuwen bouwen? Wie gaat dat het waterschap vertellen?

Nee, het klimaat, de opwarming van de aarde blijkt een lelijke tegenvaller! Maar bleef het daar maar bij! Want ook de wilde dieren (zelluf!) deden niet wat in het Manifest stond! Jakkus!
De 11 oerrunderen stonden in 2016 … amper in de brobbelbies, … of achèrum, die Duitse stier nam een ranger op de horens, een manneke dat ook nog verplicht – in het kader van een gedragsonderzoek – net iets te dicht langs de grote hoorns fietste. Een paar weken later viel Herman, – zo heette die stier natuurlijk, Herman en ECHT geen Shogun, zo heet een Japanse Kooikarper … – Herman stierde nou zowaar op een nietsvermoedende toerist af, die gelukkig achter een stevig hek stond en NIET achter drie draadjes gladdraad afrastering, anders was in de Maashorst zelfs de eerste ecologische dooie gevallen!?

Nou, de mensen van ARK Natuurontwikkeling, verantwoordelijk voor de kudde grote grazers in de Maashorst, wisten niet hoe snel de conclusie moest worden getrokken: “Onderzoek wijst uit dat het hier gaat om een dolle stier, wiens gedrag uitzonderlijk en helaas onomkeerbaar is”, en Herman werd geslacht.
Geufde gij’t? Loopt er in Uden 1 persoon rond die daar in trapt? Tuurlijk niet. Herman beschermde zijn huisgezin als rechtgeaarde pappa! Dat zit in die dieren … dat heet NATUUR!

Het kwaad was geschied!

Maar goed, het kwaad was geschied; heel Uden op zijn achterste poten: “Zijn de wisenten wel veilig voor recreanten? Is er wel onvoldoende wetenschappelijk gedaan? Jullie kunnen wel zeggen dat Wisenten natuurlijkerwijs wat verder van de bezoekers weg blijven dan bijvoorbeeld Galloways, maar sluit je daarmee alle risico’s uit?”
De angst bleek niet geheel uit de lucht gegrepen. In natuurgebied “de Tungelroyse Beek” bij Weert en in “het Belgische Bocholt” bleek dat ze zelfs geen taurossen meer wilden!”

Hoezo, niet gevaarlijk? ARK komt wel heel snel met haar conclusies, zo was de algemene opvatting. Vorig jaar werd zelfs een echtpaar uit Zeeland door nota bene een tauros aangevallen, en die twee zijn ternauwernood aan de dood ontsnapt. Ook toen was een kort onderzoekje voor de ARK ook voldoende: “Een ranger had toevallig net die ochtend gezien dat een loslopende hond het moederdier had opgejaagd” Jaja, geleufde gijt?

De hel brak los: “Belachelijk die beesten! Moeten we dat gevaarlijke spul, … straks in 2019 loslaten in een begrazingsgebied van 1900 hectare …waar dan ook – noem ’s wat – zwangere vrouwen met kinderwagens wandelen? Weg met die torro’s en bizons!” En toen de kritiek maar bleef aanzwellen, werd er door de ARK en de Stuurgroep meteen een charmeoffensief gestart. Er werden informatie-avonden gehouden, de door Stichting natuurorganisaties de Maashorst opgeleide rangers gaven nog meer geruststellende informatie aan de bezoekers, er kwamen filmpjes van die unieke oerdieren, met veul trommels “Kom naar de Maashorst, een plek om te herkauwen!”. Er werden excursies georganiseerd, voor geïnteresseerden maar ook critici! Zelfs wij Slabroekers mochten gaan kijken hoe mooi, rustig en vooral uniek de wisenten waren …
De wisentenman van ARK, Leo Lennartz, verzekerde ons toen dat de wisenten wel degelijk los kunnen lopen in een vrij-toegankelijk recreatiegebied: “Als je respect toont voor de wisent, dan toont hij die ook voor jou, houdt minimaal 50 meter afstand! (…) En ben je per ongeluk dan toch te dichterbij, blijf dan rustig, en loop langzaam weg.” Ja, geleufde gij ‘t?

Geleufde gij ‘t?

Herman, onze Duitse stier werd onder een schuilnaam Shogun tentoongesteld. Waarom vraag je je nou af. Als hét bewijs van ecologisch gedram en bestuurlijk gestumper? Het deed in OSS in ieder geval de wenkbrauwen fronsen, zo weten we inmiddels, maar daarover straks.

De (pseudo)oplossing kwam gelukkig snel – was het, eind april 2018? Het bestuurlijk regieteam kwam – op aanvraag van de gemeenteraden in de regio met een tussenevaluatie van het inrichting- en beheerplan (IBep) van de Maashorst, uitgevoerd door een onafhankelijk bureau P2, en de belangrijkste conclusie was: – verrassing …. verrassing – We gaan DOOR met de wisenten. Vooralsnog breiden we het wengebied niet uit, zoals voorgenomen maar

DE PROEF MET DE WISENTEN STIERT DOOR!

Oké, het gedrag van de kudde t.o.v. de bezoekers zal nog eens extra worden gemonitord (mooi woord) maar – zo werd er duidelijk bij gezegd – : “De verwachting is dat excursies naar de wisenten o.l.v. een ranger een blijvende attractie waarde voor het gebied heeft”. Zegt de firma wc-eend …over wceend.

Even tussendoor mensen – Persoonlijk, vind ik het maar een vreemde hobby, het houden van Grote Grazers. Wat is dat toch? “Ja, het zijn de originele inwoners van de Maashorst! Inheemse dieren!” Oh ja, heeft hier ooit zo’n Europese Oerbizon rondgelopen? Ik zou zeggen; als we dan toch een inheems dier willen nemen, dat tot de verbeelding spreekt: waarom nemen we dan niet de tijger (die zich in de Maashorst bevind voor de laatste ijstijd 200 duizend jaar geleden) of nee 350 miljoen jaar geleden was het hier een Middelzee: Hup! Gooi een potvis af in de Maashorst. Het is maar een idee.

Waarom – zo vraag ik u af – waarom willen ze dat project Wisent in de Maashorst -kost wat kost doorzetten – ze hebben nota bene laatst nog een fijn reisje georganiseerd naar Polen om alle bestuurders van de 4 gemeenten te overtuigen!
Waarom? Is het echt omdat de 23 wisenten in de Maashorst een belangrijke bijdrage leveren aan het herstel van de soort wisent, oh zo belangrijk voor de genetische variatie?? Geleufde gij’t?

Oerrund 2.0!

Zeg, – stomme vraag hoor – maar het heeft toch niks met geld te maken, hoop ik. Want het hele taurosfokprogramma in de uiterwaarden van Keent, waar het Oerrund 2.0 moet worden ontwikkeld, van wie is dat eigenlijk. Het fokprogramma bestaat inmiddels 10 jaar, en de eigenaren, de gebiedsbeheerders Brabants Landschap en ARK Natuurontwikkeling zijn enthousiast, maar hoe zit dat eigenlijk financieel: Least de ARK de dieren aan zichzelf? Of eh …

Neuh! Het zal toch niks met geld te maken hebben … dat het allemaal maar wordt voortgezet? Want vergeet niet: Geld speelt altijd een rol in dit soort projecten: in de doelstellingen staan vergroten biodiversiteit, omvormen van landbouwgrond naar natuur en meer bezoekers bovenaan, maar er staat toch echt als doel: “in 2050, een ecosysteem dat weinig onderhoud kost.” Het is dus nota bene één van de doelstellingen! Het hele Maashorst begrazingsplan is uiteraard ook een bezuinigingsactie! Gek, maar dat hoor je dus nooit.
En nou komt de schrale aap uit de mouw:

HET GELD IS OP! De Essentruif is LEEG!
Kijk, dat is de bodem van de provinciale schatkist! Aaaaaah!
Er is de komende 4 jaar voor heel Brabant nog een klein potje van 33 miljoen voor een nattere bodem, maar wat krijgt de Maashorst daarvan is “veulste wennig”! .

Mijn idee: Ik kwam er op toen ik tijdens een Maashorstwandeling even uitrustte op een bank. En geen gewone bank, midden op Kanonsberg staat namelijk een bank, een cadeau van staatsbosbeheer, een picknickbank in de vorm van een M; namelijk de M van de Maashorst. Laat ik nou toevallig een ander bedrijf kennen dat bekend is van de M! Heren Maashorstbestuurders, ik zie hier kansen voor unieke sponsoring! de Maashorst, een plek om je tanden in te zetten! En wacht ‘s, er lopen momenteel toch nog zo’n 23 wisenten rond. Dat is best sappig vlees voor tijdens een benefiet-BBQ ten bate van de Maashorst. Is het wat?

En tot die tijd … tja, tot die tijd – dat er geen geld is om het natuurgebied normaal te onderhouden – zullen we het met die taurossen moeten doen. Want we hebben nou eenmaal grote grazers nodig, toch?

De vraag is wel HOEVEEL … Ja hoeveel precies?? Hoeveel grazers zijn nodg om de Maashorst te begrazen? Die vraag hoor je nooit! Wat is eigenlijk de gewenste graasdruk!
Een maand geleden verscheen er een artikel van een vrouw uit Nistelrode, die bang was geweest op het fietspad “langs de wilde beesten” en stelde voor om maar over de gehele lengte van alle fietspaden in de Maashorst afrastering te plaatsten. Koekoek! (Niko, zit de koekoek in de Maashorst?)
Liep ik toevallig diezelfde dag over de Udense dreef, bij die berg die Paulussen en zijn maat hebben opgeworpen bij de wisenttotem, staan daar aan beiden kanten van het hek twee groepen taurossen te grazen, met de kont op het fietspad. Komt daar een vrouwke in een scootmobiel met aan de lijn een klein teckeltje. E dat stierde op de taurossen af. Ik kon nog net roepen dat het misschien verstandig was om de teckel binnen boord te halen, want … ik heb daar echt geen duur uitvoerig gedragsonderzoek voor nodig: De grote grazers zijn vooral geïnteresseerd in honden.

En nog een vraag aan Wisentenman Leo Lennartz: Hoe moet je hemelsnaam 50 meter afstand houden, als je met je scootmobiel over een fietspad van 60 cm. breed richting een kudde grazers knottert? Omdraaien en die 4 kilometer terug richting Schaijk? Ik weet niet hoeveel mensen die beslissing nemen maar van de 100 schat ik … nul.
Het ging wonder boven wonder goed.

Maar nou dus over de graasdruk: Komtie: Ik loop dus door over de Udense dreef en kijk naar links naar het gebied achter de taurossen, tegenover het wisentgebied, het gebied waar in 1998/1999 honderden ladingen rijke landbouwgrond zijn afgeplagd en zijn weggehaald (naar de Osse stort, staat daar nou een Mariabeeld op, geloof ik). Maar op dat verschraalde gebied midden in de Maashorst, daar staan inmiddels duizenden berkjes, jonge boompjes, opschot en uitlopers … Het stond er vol mee. Nou zag ik wel 20 taurossen staan grazen, maar allemaal op nog geen 5 meter van het fietspad af. Geeneen tauros bevond zich in het opkomende berkenbos. Grazen ze wel voldoende om het gebied te onderhouden?

Grazen ze wel voldoende om het gebied te onderhouden?

Ik ben zelf wel even door het opkomend berkenbos heengelopen en zag dat bij hooguit 1 op de 50 berkjes een topje was geknakt … dat was alles.
Logische vraag: Hoe hoog moet de graasdruk zijn om straks die 1900 – of voor mij part – 3500 ha. begrazingsgebied te begrazen? Heeft iemand zich dat ooit afgevraagd … want – nogmaals, de beleidsmakers zullen mij wel weer een nikswetende roeptoeter en zwamneus vinden, en ik ben ook niet gehinderd door enige vorm van kennis over dit specifieke onderwerp – maar het lijkt mij sterk dat de voorgenomen aantallen van 50 exmoorponies, 50 taurossen en 50 wisenten straks een gebied van 3500 hectare gaan begrazen!
Deze roeptoeter zegt: UITGESLOTEN!

En sorry, beste toehoorders, er is nog meer tegenslag … want … niet alleen het klimaat, de beesten zelf, en de financiering valt wat tegen … maar ook de mensen, de gebruikers, sputteren tegen! Dat was toch ook niet afgesproken in het Manifest, wel?
Enkele jaren terug werd ineens plan IBEP – het beheers en inrichtingsplan 2015-2019 aangepast: Want in dat plan was met van alles rekening gehouden maar – tja – NIET met de gebruikers. Foutje … Het moest dus worden aangepast! Geen idee of dit kwam door het nieuw opgerichte gebruikersoverleg, waar alle gebruikers – van hondenbezitters tot menners – afgelopen winter giga hebben lopen klagen dat de Maashorst op slot zat – maar hoho rustig aan – het plan zou worden aangepast, zo werd gecommuniceerd. Met andere woorden:

Wat heeft de Belgische televisie met de Maashorst te maken?? 

“- Het BRT (wat heeft de Belgische televisie met de Maashorst te maken?? of wat? Oh, het Bestuurlijk RegieTeam …) Het BRT gaat zorgen voor een hoogwaardige routestructuur voor fietsers, mountainbikers, wandelaars ruiters en menners – en nou komtie -: deze liggen zoveel mogelijk BUITEN de natuurkern. En ieder moet zoveel mogelijk op zijn padje blijven … “
Hè … Wij moeten dus als gebruikers OP het padje blijven terwijl wat mij betreft deze plannenmakers volledig VAN het padje zijn!

En nee, het IS geen argument dat driekwart van de bezoekers geen lid zijn van de protesterende gebruikers.

Het is je reinste Paniekvoetbal van het BRT … !
“Mensen, Honden aan de lijn” (..) “want Loslopende honden verstoren al snel grondbroedende vogels, veldleeuwerik, geelgors graspieper, en ze verstoren de reeën. De das komt zomaar een dag niet meer buiten als-ie een hond heft geroken. Er zijn niet voor niks honden-uitlaatgebieden aangewezen … “ Oké, akkoord, maar waar? Er zijn echt heel weinig honden-uitlaatveldjes in de Maashorst. Ken je het OKBveld aan de Slabroekseweg, nou daarnaast mag je je hond uitlaten, maar petje af als de borden snapt … en weet waar je wel en niet de riem af mag doen. GEEN HOND SNAPT HET!

“Ruiters blij met uitdagende route!” las ik in HET Brabants Dagblad. Nee, “de ARK is blij met uitdagende route voor ruiters”! Dat had er moeten staan. Ruiters willen namelijk helemaal niet op een pad tussen rasters en hekken rijden, nee, die willen in het begrazingsgebied rijden, met het gevoel van vrijheid, juist daarom rijden ze paard!? En juist dáár is een verbod, daar zijn geen ruiterpaden, of ja, misschien eentje maar die loopt ook weer tussen de hekken, ik bedoel rasters. Want dat is wel de grootste frustratie van de gebruikers: die hekken en gladdraad. Ik kwam net nog een Slabroeker tegen die wist dat ik op deze bijeenkomst zou spreken en die zei: “Mark, wilde gij Peer Verkuilen nog ’s hartelijk bedanken vur dawwe noit mer gewoon op ons gemakske de Brobbelbies in kunnen kûrren?”

Ik snap daar eigenlijk niets van, van dat hekjesdenken van de Maashorst-heren. Is het nou zo moeilijk? Ik was vorige week in het Gelderse Wekerom , op de Ginkelse hei en de Edese hei. Daar lopen naast Schotse Hooglanders en pony’s nou ook de Spaanse Sayaguesa-runderen. Maar je kunt dat heidegebied gewoon in met je paard, zelfs menners kunnen binnen. Er zijn grote poorten die je als ruiter makkelijk open en dicht kunt doen. En je kunt dan doorrijden, dus niet dat je 50 meter verderop weer een hek en dan weer een tegenkomt, zoals bij ons.

Hekjesdenken van de Maashorst-heren

Waarom kan dat niet in de Maashorst? Ja, je hebt bordjes onbegrensd rijden, maar die staan nota bene voor een dichte afrastering. Oké, er zijn nou geloof ik 4 ingangen waar je met een paard het gebied in kunt, maar dat is veel te weinig. Van fijne vrije ruiterpaden is hier daarna geen sprake. Jongens, gooi open die handel!

En oké, als de paarden volgens de beheerders, de paden kapot lopen, laat de gebruikers dan een pas kopen, net als bij de Loonse en Drunense duinen, waarvan de opbrengst gaat naar het onderhoud van die paden. OPGELOST! En iedereen blij!

En oh ja, nog wat. Jongens, geef de Slabroekse hei terug aan de Udense bevolking: Honden, paarden, mountainbikers, hardlopers lekker door mekaar, het is de afgelopen 50 jaar NOOIT fout gegaan. En nee, er is geen hondenbezitter geweest die zijn hond in een van die poelen met shampoo heeft gewassen. Verzonnen verhaal. De salamndertjes worden daar niet bedreigd! Het is de wereld op z’n kop! waarom moeten WIJ op de bon? Nee, geef het BRT en de ARK een bon, want het afpakken van de hei van de Udense burgers, dát is diefstal! En niet andersom.
Ja, je hoort het … het zit allemaal een beetje tegen met dat Manifest: het klimaat, de stoute wisent, allemaal mopperende gebruikers … en oei, uitgerekend nou er een nieuw beheer en inrichtingsplan moet komen – is er ook nog een bestuurscrisis!
Hellup, de messentrekkers, eh … ik bedoel Oss sputtert tegen! En dan moet je uitkijken, dat snap je. Oss wil meer ruimte komen voor de recreanten en de recreatieondernemers! teveel geluisterd naar de natuurjongens, de archeologen en de hydrologen.
Oss dreigt UIT alle Maashorstberaden te stappen, Oss wil zich niet langer bezig houden met de natuurontwikkeling van de Maashorst als geheel! Hadden we verdorie net feest net feest vanwege die twee natuurbruggen, nou voor de wisent is het allemaal een brug te ver!
En aaah … nou stapt de ARK OOK nog op .. wat? In oktober al! Hoe moetta?
Tja, Peer Verkuilen gaf net al een aardige voorzet. Er moet weer “verbinding” komen tussen de bestuurders, beleidsmedewerkers en ambtenaren én het volk, de bezoekers, de boeren en de bewoners van Slabroek. Een natuurbrug! Iemand die de boel weer wat bij elkaar kan brengen …
Want er zit enorm veel wantrouwen! En dat is niet vreemd. Neem de boeren, sommigen hebben al mee dan 100 jaar hun land in het kerngebied of in de schil. Vijf jaar terug werd ARK ingeschakeld om 238 ha. veelal landbouwgrond op te kopen om er zo van de Maashorst een aaneengesloten natuurgebied te maken. Nu 5 jaar later is er zo hier en daar wel een bunder opgekocht, maar waar het nou net om te doen was, het grote landbouwgebied in het centrum van de Maashorst achter de Palmenweg, daar is nauwelijks iets opgekocht. Nee, vind je het gek, nadat ARK op het enige aangekochte stukje land een ven aanlegde en daarmee de waterhuishouding van alle aangrenzende akkers en graslanden naar zijn gootje hielp, zetten de boeren aan de Palmenweg en de Brobbelbiesweg de hakken in het zand. We verkopen NIKS meer! Basta.

De boeren aan de Palmenweg en de Brobbelbiesweg zetten de hakken in het zand!

ONDANKS de 12,6 miljoen die de ARK op zak had … is er inderdaad nauwelijks iets verkocht. En vind je het gek? ARK heeft dat toch echt verkeerd aangepakt, ben ik bang. Hier hadden ze net zoals in Limburg is gedaan een lokale bemiddelaar moeten inschakelen, die de taal van de boeren spreekt. Die er probeert samen uit te komen. Is ecologisch beheer van de percelen een tussenstap?
Hoe dan ook, misschien verzinnen ze dit nog eens ooit, want ik snap wel dat dat gebied op den duur bij de Maashorst moet worden getrokken. Zeker als je ziet dat er boeren bij zijn die hun land nu verpachten aan tuinbouwers. Funest voor de waterhuishouding van het al veel te droge natuurgebied.
Maar het wantrouwen is groot. Ook bij ons Slabroekers, die traditioneel al niet zoveel van bestuurders en de gemeente moeten hebben. Toen ik op Slabroek kwam wonen wist ik niet beter dan dat er maar 1 plan was, het Ecoplan dat – als ik de tekening op de cover van het plan mocht geloven – van de Maashorst op termijn een soort van Jurassic Park wilde maken. Valse toekomstmuziek.
Groot was onze verbazing toen we in 2008 hoorden dat de provincie in 1993 de Maashorst al had aangewezen voor de ecologische hoofdstructuur. 15 jaar daarvoor wwas dus al was besloten dat Slabroek al haar grond voor 2018 vrijwillig maar daarna verplicht te verkopen. Onteigenen dus. . Iets dat mijn huis minimaal de helft minder waard zou maken. Hoe konden we dat nou gemist hebben? Ja, van de ambtenaar buitengebioed kregen we te horen dat het indertijd toch echt op de informatiepagina van het Udens weekblad gestaan. Prima gecommuniceerd gemeente!

De Maashorst als Jurassic Park

Later hoorden we dat de Stuurgroep van de Maashorst naar het Engelse New Forest was afgereisd en er inmiddels ideeën waren om van Slabroek een soort van museumdorpje te maken, met een slagboom aan het begin van de Slabroekse weg, en edelherten en everzwijnen in onze voortuinen. Weinig mensen waren blij met de crisis in 2008, maar wij in Slabroek hebben het bier op tafel gehaald, toen Bleker een streep zette door de Ecologische Hoofdstructuur.
Maar we zijn wat dat betreft nog steeds wantrouwig: er bestaat binnen de natuurverenigingen, Natuurmonumenten een groep van mensen die nog steeds streven naar de kleine 5 in Brabant: het edelhert wild zwijn, ree, bever ..en het Wilde Zwijn. Leo Linnartz wil een schrikdraadje spannen tegen de wilde zwijnen! Hallo, issie helemaal van het padje! Afschieten die zwijnen! Ga maar ’s op de Veluwe praten …
Nee, het wantrouwen blijft groot. Het oprichten van een gebruikersoverleg en een community-clubke is een eerste stap om weer wat meer verbinding te krijgen, maar er moet iemand opstaan die de verschillende partijen weer nader tot elkaar brengt. Een verbinder. WIE?
Tja, in dat verband is het wel erg jammer dat er op deze middag niemand van de wethouders aanwezig is. En aar is de nieuwe Maashorstmanager vanmiddag, Bart van Dijk?

Column Mark van de Veerdonk We …waren toch “Saahamen onderweg allelujaaahaaa …. we waren toch sahaaamen onder …

Ja, jongens, we begonnen zo leuk in 2010 … naar de schwung is ’t er UIT. De Maashorst swingt niet meer!
Kadaverfauna … kent U die term: Plukken aan een dood beest: In veel informatieflyers en brochures van de Maashorst zie je daar tekeningetjes van .. een dooie ree met daarop tal van aaseters, insecten, vogels … kadaverfauna: Ik moest daaraan denken toen Paula van Hout mij vroeg om vandaag hier een column uit te spreken. Want zo voelt het wel een beetje: De Maashorst ligt dood op zijn rug en ik ben gevraagd om daar nog ’s lekker wat grappen uit gaan pikken … Jakkus!
Terwijl het nondekokijn toch feest zou moeten zijn: Hoera, EINDELIJK De Maashorst is één groot begrazingsgebied door twee nieuwe natuurbruggen!
En wat vind de Maashorst hier zelf van … ooit afgevraagd?
Weet je, als ik straks naar huis rij … (of nee, ik rij naar de parkeerplaats van Bernhoven en loop vanaf daar naar huis want vanwege de stikstof mogen wij Slabroekers niet meer autorijden in de buurt van een natuurgebied) … en ik loop naar huis door het gelaagde bos met steeds meer mooie loofbomen, – want petje af voor die bosomvorming, het bos van de monotone grove den is veel rijker geworden, met mooie open plekken ertussen, prachtig, en ik hoor de vogels, loop langs de nieuw aangelegde venloop door het wijstgebied, het beekdal achter bij Slabroek in en wandel vanuit het heideveld de stuifwal over naar de ouwe natte hooilanden! Dan zal ik ondanks alle tegenslagen denken … tjonge was is het HIER mooi! Hier heur ik thuis!
Ik ben Slabroeker … (al bijna 25 jaar, en weet ik hoe lang nog? Ik heb van de week een onsje gesneden kip-listeriabacterie gekocht, dus weet ik hoe lang nog), maar ik heb eergisteren besloten: Mijn laatste rustplaats wordt natuurbegraafplaats de Maashorst!
Nou woon ik BIJ de Maashorst, straks word ik zélf Maashorst … misschien komt het dan OOIT goed …

Dankjewel.

Speellijst Mark van de Veerdonk

Lees ook het verslag van deze debatmiddag

Waarom investeren in een natuurgebied dat niet bestaat?

Waarom investeren in een natuurgebied dat niet bestaat?









Door Rob Vrolijk

Openingswoord debat 6 oktober: ‘De Maashorst: Natuurgebied of pretpark’

Waarom investeren in een natuurgebied dat niet bestaat! – Het was tijdens één van die onvolprezen, maar tegelijkertijd onuitstaanbare marathon-uitzendingen waar de VPRO in het verleden het patent op had. Een radio-uitzending in dit geval, halverwege de jaren ’80, begin jaren ‘90. Een drieënhalf uur durend interview met de schrijver Bernlef. En ergens gedurende dat interview bromt de schrijver, af en toe aan een pijp lurkend … ‘De natuur’ … lurk … lurk … ‘De natuur is mooi’ … lurk … lurk … ‘Maar je moet er wel iets bij drinken’. En u begrijpt dat hij et dat drinken geen karnemelk bedoelde.

 

Twijfelen over Bernlef

Ik moet heel eerlijk bekennen dat ik niet weet of Bernlef daadwerkelijk zo praatte. En ik betwijfel ook of hij daadwerkelijk pijp rookte. Eigenlijk denk ik achteraf vrij zeker te weten dat het Bernlef helemaal niet was die werd geïnterviewd. Een onvermijdelijke bijwerking van het luisteren naar drieënhalf uur durende radio-interviews, vrees ik.
Bij nalezing op het internet blijkt Bernlef in ieder geval niet de oorspronkelijke bedenker te zijn van deze wijsheid. Dat zou de dichter Willem Kloos zijn geweest in gesprek met ene Aegidius W. Timmerman. In andere bewoordingen ook. Het origineel zou luiden: ‘Ik had een erg mooi uitzicht naar buiten, maar ik moest er iets te drinken bij hebben.’
Hoe het ook zij, de natuur speelt een ondergeschikte rol. Als er maar iets bij gedronken kan worden. Iets alcoholisch wel te verstaan.

 

De natuur is nooit gewoon de natuur

De huidige beleving van de natuur vindt zijn oorsprong in de Romantiek van de achttiende eeuw. Als reactie op de overvolle en vervuilde steden van toen. Maar ook op de filosofische , etische en esthetische opvattingen van de Verlichting. Het was een roep om emotie, spontaniteit en originaliteit.
Kortom, de natuur kan nooit de natuur zijn, gewoon omdat het er is. Als op zichzelf staand gegeven. Er moet iets bij gedronken worden, het is een decor om in te recreëren of een andere vorm van bedrijvigheid. Het moet en zal een doel hebben buiten zichzelf. Anders is de natuur volstrekt zinloos. Uiteindelijk zijn wij allemaal calvinisten in het diepst van onze gedachten. De wereld gaat aan vlijt ten onder gaan. Om nog maar eens een andere, vergeten schrijver te citeren.

 

Uit de duim gezogen natuur

En met natuurgebied De Maashorst doen we er nog een flinke schep bovenop. Dat natuurgebied bestaat helemaal niet. Het is uit de duim gezogen door de gemeentes Bernheze, Landerd, Oss en Uden. Die hadden in hun midden een gebied waarop ze – wonder boven wonder – nog geen huizen of bedrijventerreinen hadden laten bouwen. En op een gegeven moment zijn die vier gemeentes dat gebied via een uitgekiende marketingcampagne gaan afficheren als natuurgebied De Maashorst. Een campagne die vele miljoenen heeft gekost, begrijp ik sinds de controverse tussen Bernheze en Oss enerzijds en Landerd en Uden anderzijds.

 

De hamvraag van vanmiddag

Waarom investeren vier gemeentes in een niet bestaand natuurgebied? Hebben de Partij van de Dieren en GroenLinks de macht gegrepen? Hebben de andere partijen zoiets als een duurzaam natuurbesef ontwikkeld? Of is natuurgebied De Maashorst enkel tot leven gewekt om er geld mee te verdienen? Heeft de vraag ‘natuurgebied of pretpark?’ ooit wel bestaan of stond het antwoord vanaf het begin al vast? Dat zijn heel in het kort de vragen waar we vanmiddag met z’n allen op zoek gaan. Met onze vier gasten Peer Verkuijlen, Nico Ettema, Dennis Hurkmans en Jos van Vonderen. En uiteraard onze speciale gast van vandaag Mark van de Veerdonk.

 

Wie er niet waren

Het debatcentrum heeft betrokken politici uitgenodigd voor deze bijeenkomst, maar zij hebben allemaal te kennen gegeven hun kruit droog te willen houden over dit onderwerp. Helaas. We zijn er ook niet in geslaagd om een woordvoerder van Staatsbosbeheer en de nieuwe manager van Team Maashorst aan tafel te krijgen. Waarvan akte.
Verder begreep ik dat sommige politici onze stelling ‘Natuurgebied of pretpark’ te polariserend vonden. Hen adviseer ik om die kreet een keer in te voeren in Google. Dan kom je bij twee natuurgebieden waar iets gelijksoortigs aan de hand is en waarvoor dezelfde kreet wordt gebruikt. De Posbank en natuurgebieden langs De Waal. Blijkbaar leeft dat gevoel toch breder dan zij denken.

Lees ook: ‘Even over de grens: Afrika is geen land

Even over de grens: Afrika is geen land…

 Even over de grens: Afrika is geen land…



Door Loek Borrèl

Even over de grens: Afrika is geen land… – Voor degene die het Debatcentrum De Grens voor het eerst bezoeken: de redactie heeft mij toegestaan om maandelijks een causerie te houden onder de titel ‘Even over de grens’, waar ik dan even met u afreis naar het Zwarte Continent Afrika.

Het zal ergens tijdens mijn studie politicologie geweest zijn dat er in Tanzania een discussie losbarstte nadat in het Serengeti National Park een aantal Westerse toeristen waren aangevallen door een groep wilde dieren. Naar ik meen een leeuwenkolonie. Er vielen helaas doden onder de leeuwen en enkele toeristen raakten gewond. Wereldnieuws dat eigenlijk geen wereldnieuws mocht zijn. Wilde de Tanzaniaanse regering voorkomen dat het westerse toerisme zou opdrogen, dan moest ze zorg dragen dat die beesten zich koest hielden. Dat was zo’n beetje de strekking van de discussie. Een discussie die de bevolking van Tanzania volledig langs zich heen liet gaan. Nooit eraan gedacht om die beesten in dat natuurgebied duidelijk te maken dat ze mee moeten doen aan het spelletje waarvoor de toeristen zijn gekomen. Dat het weleens mis kan gaan, het zal de Tanzaniaan een grote zorg zijn.

 

Big Five, big business

Dat bericht moet nu alweer zo’n dertig jaar oud zijn. Tegenwoordig zijn het niet slechts plukjes toeristen die de savannes van het Afrikaanse continent afstruinen om The Big Five van dichtbij te zien. Het zijn complete hordes die nu de verschillende nationale parken en andere bezienswaardigheden bevolken. Alles om de nog vaak ongerepte natuurlijke rijkdommen te kunnen aanschouwen. In een enkel geval wil een regering voor heel veel geld een rijke Amerikaan de kans geven om een geliefde leeuw af te schieten.

 

Tegen de nog steeds groeiende invloed van het Westen en China

Terwijl veel Afrikaanse regeringen het toerisme aanmoedigen en hiervoor allerlei drastische maatregelen nemen. Tot aan het verjagen of zelfs vermoorden van inheemse herders en het deporteren van volkeren uit hun habitat. Geen wonder dat vooral jonge Afrikanen hiertegen in opstand komen. Zelfbewuste jonge academici, maar ook een sterk opkomende middenklasse, die met lede ogen de nog steeds groeiende invloed van het Westen en China in Afrika gadeslaan.

 

Een uniek natuurgebied

De westerse onbekendheid met het continent maakt dat Afrika voor veel westerlingen nog steeds iets mysterieus, gevaarlijk en kinderlijk heeft. Gelukkig ontwikkelen verschillende landen in Afrika zich snel op een zeer behoorlijk niveau. En ja, Afrika is geen land, maar een uniek continent, zoals De Maashorst geen gemeente is, maar een uniek natuurgebied.

Lees ook: ‘Afrika bezuiden de Sahara

Even over De Grens …

Even over De Grens…

 

Column Loek Borrèl uitgesproken op 1 september 2019 tijdens de debatmiddag van ‘Debatcentrum Grens’

 
Als medewerker van Debatcentrum De Grens werd ik in de gelegenheid gesteld om zelf ook een woordje te doen tijdens de plenaire bijeenkomsten. Ik hoefde maar kort in beraad te gaan waar mijn maandelijkse causerie over zou moeten gaan. Het deed mij deugd dat de redactie direct instemde met mijn voorstel tot een column. Dat de column een praatje net voor de pauze zou worden, mocht de pret niet drukken.

Midden jaren tachtig trok ik naar Amsterdam om mijn studie politicologie nieuwe impulsen te geven. In Nijmegen was ik een beetje op een dood spoor geraakt. Ik begon met frisse moed aan de studie Internationale Betrekkingen en zocht mogelijkheden om ergens Afrika bezuiden de Sahara binnen deze studie te vinden. Nou, dat bleek nogal een probleem. Europese politiek, Amerikanisme en Oost-Europa, dát waren de studies. Zoals ook de regio’s Latijns-Amerika, Azië en het Midden-Oosten populair waren onder studenten. O ja, ook Zuid-Afrika was een hit. Toen ik me aanmeldde voor een klein bijvak ‘Apartheid’ bleek er een wachtlijst te zijn, want de dertig plekken voor de vakgroep waren bezet. Maar Afrika bezuiden de Sahara, nou nee, niet één student in mijn studiejaar was genegen om zich met Zwart Afrika te bemoeien.










Met ondersteuning van de faculteit

De decaan van de faculteit had wel met me te doen, dus ik was regelmatig te vinden in zijn werkkamer om te kijken of we een mouw konden passen aan mijn wens om Afrikaanse politiek te studeren. Het werd dus een vrije studie binnen Internationale Betrekkingen. Met ondersteuning van de faculteit in het geval ik genood was om studieonderdelen elders te volgen. In Nederland, maar ook ook in Leuven, waar ze me overigens meermalen hebben voorgesteld om de studie aldaar af te ronden.

 

Een uitglijer van formaat

Om mij niet alleen te focussen op de ontwikkelingen van zoiets als ‘Afrikaanse politiek’, zocht ik contact met de decaan culturele antropologie/niet-westerse sociologie. Om aldaar een groot bijvak te volgen. ‘Waarom Afrika?’, vroeg hij hardop af, met een ‘publiek’ van vijf andere docenten in zijn werkkamer. ‘Waarom Afrika? Is het voor jou niet beter om iets met Azië te doen?’ …
Klaarblijkelijk zag hij de verbijstering in de ogen van de aanwezigen al snel, maar de uitglijer was in al z’n glorie reeds gemaakt. Maar het kon nog erger: ‘Sorry, sorry… maar ik wilde je alleen maar helpen om een juiste studiekeuze te maken. Dat is mijn werk.’ Op dat moment greep één van de aanwezigen in en duwde me de werkkamer uit om me uit te nodigen één van zijn colleges te volgen: het bijvak ‘inleiding in de Afrikaanse gemeenschap’.

 

Een ten dode opgeschreven continent

Mijn start was dus geplaveid met misstanden, onduidelijkheden en vooral heel veel zelfstudie. Onbegrip ook vaak. Het continent zou ten dode zijn opgeschreven. Er heersen alleen maar corrupte dictators, die hun bevolkingen laten creperen van de honger en de ellende. De mensen aldaar leven nog in de oertijd en ze zijn intellectueel niet in staat om onze hoge standaard van leven ooit te bereiken. Afrika zal voor altijd afhankelijk zijn van de ontwikkelingsgelden uit het rijke Noorden. En tegenwoordig is Afrika een mooi onderwerp in Europese politieke arena’s omdat ze binnenkort met z’n allen naar onze Boreale wereld trekken. Die uil van Minerva gaat echter niet op.

 

Na afstuderen: geen belangstelling voor onderwerp

In 1990 studeerde ik af als eerste student in de Afrikaanse politiek in ons land. Ruim vijfentwintig jaar te vroeg helaas. Er was nauwelijks of geen belangstelling voor het continent. Heel weinig op het ministerie van BuZa. Niet bij lagere overheden (of het moest gaan over het apartheidsregime in Zuid-Afrika). Niet bij het bedrijfsleven en ook niet in het onderwijs. In het begin werd ik door mijn begeleidend docent eindscriptie regelmatig gevraagd om stukken aan te leveren voor een klein bijvak ‘inleiding in de Afrikaanse politiek’. Maar door de zeer geringe belangstelling voor dit bijvak droogde mijn werkzaamheden na een jaar op. Ik gaf aan belangstellenden eigen programma’s, die zo nu en dan meer dan twee, drie liefhebbers opleverden. Ik begon voor mezelf te schrijven over ontwikkelingen in Afrika en schreef stukken over muziek van het Zwarte Continent en andere culturele uitingen. Maar de grote slag kon ik niet maken.

 

Een samenleving op drift

Omdat ik politiek handelen van mensen fascinerend vind, gebruikte ik mijn kennis om allerlei politieke gremia te doorgronden. Zo ben ik al jaren verknocht aan het gemeentelijke politieke bedrijf. Eerst als juridisch medewerker in Landgraaf, later in het Udense. Ik ben namelijk heel erg benieuwd op welke wijze mensen verantwoording willen nemen voor een samenleving die de laatste decennia op drift dreigt te raken. De goede verstaander zal zich afvragen ‘Mooi gezegd allemaal, maar breng je verhaal eens in de praktijk’.

 

Mijn mooiste tijd

Mijn mooiste tijd was wel toen ik de leiding kreeg over het jongerenwerk in Uden. Eindelijk kon ik mijn ideeën over hoe mensen met verschillende achtergronden tot een samenleving komen in de praktijk brengen. Dat was immers ook de kern geweest van mijn onderzoek over de politieke ontwikkelingen in het huidige Afrika bezuiden de Sahara. Nauwgezet heb ik de samenstelling van het vrijwilligerscorps verkleurd. Met als doel de grote culturele verschillen tussen Nederlandse jongeren, jongeren met een Antilliaanse en Surinaamse, Turkse, Marokkaanse, Armeense, Vietnamese, Amerikaanse en Afrikaanse culturele achtergrond tot een hechte gemeenschap te maken. Dat proces verliep met veel horten en stoten. En of het ook maar enigszins gelukt is, vraag ik me nog steeds af. De buitenwacht zag niet meteen het belang van onze inspanningen om die nieuwe Udense gemeenschap te verenigen door middel van het samenbrengen van allerlei groepen jongeren met zulke verschillende culturele, maatschappelijke, veelal ook politieke en emotionele achtergronden. Om zo te komen tot een ‘ontspannen’ gemeenschap. Mijn studie ‘Afrikaanse politiek’ heeft hier veel aan bijgedragen en het proces heb ik voor mezelf minutieus beschreven.

 

De debatthema’s in een groter perspectief

Tijdens de debatten die we de komende maanden gaan organiseren neem ik het publiek even mee Over de Grens. Met een column over ‘Afrika bezuiden de Sahara’. Noem mij de G.B.J. Hiltermann of de Karel Roskam van de jaren tien en misschien wel twintig van deze eeuw. Met als doel de thema’s van de debatmiddag in een groter perspectief te tonen. Of het nu gaat over de zware onderdrukking van lhbti-ers in een groot aantal Afrikaanse landen. Onder invloed van een steeds invloedrijkere religieuze revival aldaar. Maar ook over de ‘vrijheid’ die in op dit moment heel voorzichtig glorieert in een aantal Afrikaanse landen. Of over het onderwerp dat ons na de pauze gaat bezighouden: de samenvoeging van Landerd en Uden tot een Maashorstgemeente. U kunt op mij ‘rekenen’ de komende maanden.

 

Booming Afrika

Afrika is ‘booming’, zoals programmamaker Ikenna Azuike ons de afgelopen weken vanuit Nigeria toeschreeuwde via de beeldbuis. Ja, Afrika is zeker booming. De Nigeriaanse filmindustrie is de op twee na grootste in de wereld. De economische groei is de afgelopen jaren in Afrika duizelingwekkend geweest. Onderwijs is tegenwoordig een belangrijk vraagstuk. Potentaten gaan al lang niet meer rustig dood en de steden in Afrika moderniseren vliegensvlug. Iedereen die hier, zit heeft bijna dagelijks iets uit Afrika bij de hand. Het internet heeft ook mijn inzichten in Afrika enorm verbeterd: ik volg tientallen kranten uit Afrikaanse landen, evenzovele kunst- en cultuursites, maar vooral ook Afrikaanse politieke denkers. Jonge mensen die hun wereld laten zien. Die vragen stellen bij de Westerse bemoeienis met hun gemeenschappen. Die de politiek in hun land aan de kaak stellen. Maar die vooral ook de hoop vertegenwoordigen dat dit Zwarte Continent binnen afzienbare tijd een waardige plek heeft in de internationale gemeenschap. En ja, er komen steeds meer Afrikanen naar Europa, maar bedenk wel dat dit ook een middenklasse is die beschikt over geld. Natuurlijk, gezondheidszorg blijft problematisch. Traditionele landbouw en andere culturele uitingen raken in het nauw door de moderne tijd. En zo zijn er zijn nog 1.001 problemen waar Afrika nog geen afdoende antwoord op heeft. Maar volg dat continent en je zult verbaasd staan hoe ontzettend snel de veranderingen plaatsvinden.

 

Verdiepingsavonden

Het debatcentrum De Grens heeft grootse plannen voor de toekomst. Een ervan is om regelmatig ‘verdiepingsavonden’ te organiseren, waar we een thema willen bespreken met mensen die over deze onderwerpen nog meer weten. Het is mijn droom om ooit u kennis te laten maken met een van de meest vooraanstaande denkers over Afrika, samenleven en nieuwe kunstuitingen, de Congolees-Nederlandse politicoloog Kiza Magendane. Maar dat is iets voor later…

 

King Sunny Adé, ‘Ja Funmi’

Om de pauze op te vrolijken zal ik tevens in die pauze mijn ongekende deejay-kwaliteiten ten toon spreiden en crate-diggen in de veelal onontgonnen en steenrijke muzikale tradities van bijna alle Afrikaanse gemeenschappen. Te beginnen in Nigeria…
De gedraaide plaat: King Sunny Adé – Ja Funmi

Lees ook het verslag van deze middag: ‘Zeer levendig debat tijdens eerste middag in nieuwe seizoen Debatcentrum De Grens‘.

De ‘huup, huup Barbatruuk’ van de gemeentes Landerd en Uden!

De ‘huup, huup Barbatruuk’ van de gemeentes Landerd en Uden!

De ‘huup, huup Barbatruuk’ van de gemeentes Landerd en Uden!De eerste bijeenkomst die we met Debatcentrum De Grens organiseerden op 4 november 2018 betrof het voornemen van de gemeentes Landerd en Uden om te fuseren. Van een definitief samengaan was officieel nog geen sprake. Het betrof een gezamenlijke raadsvergadering van de twee gemeentes. Om een beetje aan elkaar te snuffelen. Een activiteit die de raadsleden van de twee gemeentes tot op de dag van elkaar lijken te hebben doorgezet. Aan elkaar snuffelen tijdens uiteenlopende ludieke en vooral leuke activiteiten. Denk bijvoorbeeld aan het gezamenlijk – of deed de één het nu juist bij de ander? Daar wil ik vanaf zijn) beschilderen van de stoep voor de raadhuizen. Een activiteit waarvoor je normaal gesproken last krijgt met justitie, maar die is toegestaan tijdens zo’n politieke snuffelstage.

Door Rob Vrolijk

In de periode waar ik het over heb echter, werden de mogelijkheden nog slechts verkend. Er werd ook nog niet gesproken over dé gemeente Maashorst, maar over ‘een Maashorstgemeente’. Een doorzichtige poging om het luchtig en vrijblijvend te houden. Slechts bedoeld om het ‘beestje voor het moment een naam te geven.’ Zonder enige bijbedoeling. Maar je hoeft geen hogere communicatiekunde te hebben gestudeerd om te begrijpen dat de geesten toen al rijp werden gemaakt voor de literaire wisseltruc waarbij de woorden in een andere volgorde worden geplaatst volgen de methode ‘huup, huup Barbatruuk’.




Dat gaan ze niet doen …

Ik vermoedde wat er aan de hand was, maar tegelijkertijd hield ik het niet voor mogelijk. Natuurgebied De Maashorst ligt immers slechts voor een klein deel binnen de gemeentegrenzen van Landerd en Uden. Een substantieel groter deel ligt in de Bernheze en Oss. Een keuze voor de gemeentenaam Maashorst zou in mijn ogen potsierlijk zijn en leiden tot een stevige aanvaring met de deze gemeentes.

 

Een andere positionering

Tegelijkertijd begreep ik vanuit marketing-communicatief oogpunt wel waarom met name Uden voor die naam koos. Uden had met de vorming van Meierijstad de industriële, Veghelse boot gemist en zocht nu naar een andere positionering. Een rechtstreeks gevolg van die verschrikkelijke citymarketing die ons land nu al meer dan een decennium teistert. Maar dat is een ander verhaal. Het kwam Uden niet verkeerd uit om het woord ‘Maashorst’ in de nieuwe gemeentenaam te verwerken. Bij Maashorst denkt inmiddels ‘iedereen’ aan het natuurgebied waar ook kan worden gerecreëerd.

 

Is dit ‘The Italian Job’?

Daar nu zit ‘m een deel van het probleem. De bekendheid en misschien wel populariteit van dit natuurrecreatiegebied is een direct gevolg van financiële en andere inspanningen van de gemeentes Bernheze, Landerd, Oss en Uden. Deze vier hebben gezamenlijk enorm veel tijd en geld gestoken in de promotie van het natuurgebied en nu zouden twee daarvan er vandoor gaan met de buit. Een veelbeproefd recept in de bankroverswereld, maar toch geen manier voor Nederlandse gemeenteraden om met elkaar om te gaan. Zou je denken …

Enkele alternatieven op een rij


Terug naar het marketingconcept van het gebruik van de term ‘Maashorst’ in de nieuwe gemeentenaam. Hoe onbeschoft en aanmatigend ook, bleef ik het een begrijpelijke gedachte vinden. Er moest alleen wat verder over worden nagedacht en het eerst wat bij mij op kwam was heel voor de hand liggend en werd al gebruikt: ‘Een Maashorstgemeente’. Toegegeven, het klinkt een beetje lullig in de veelgebruikte combinatie ‘gemeente een Maashorstgemeente’. Maar tegelijkertijd bereik je je doel en sluit je die andere twee Maashorstgemeentes niet uit. Je bent immers slechts een Maashorstgemeente.

Geïnspireerd


Die gedachte inspireerde mij en ik bedacht nog wat andere mogelijkheden. ‘Klein Maashorst’, ‘Ook Maashorst’, ‘Best wel Maashorst’, ‘Net zo goed Maashorst’ of iets meer naar de waarheid ‘Net zo goed Maashorst, maar dan kleiner’ en ‘Waarom zouden we onszelf geen Maashorst mogen noemen?’. Dan zijn we de eerste gemeente met een vraagteken in de naam. Overigens begrijp ik dat Bernheze en Oss aanstoot zouden kunnen nemen aan deze laatste mogelijkheid. Dus die gaat het niet worden.




Zó stom zullen ze toch niet zijn?


Ik moet zeggen: de bestuurders van Landerd en Uden hebben er geen gras over laten groeien. Reeds aan het begin van het nieuwe jaar kondigde de burgemeesters Bakermans (Landerd) en Hellegers (Uden) aan dat de fusie definitief zou doorgaan. De naam van de nieuwe gemeente zou worden ‘Maashorst’. Het was als bij de uitslagen van het Brexitreferendum en de Amerikaanse verkiezingen. Je denkt vooraf: ‘Zó stom zullen ze toch niet zijn?’ En wat blijkt achteraf? … Inderdaad.

 

De poppen aan het dansen


Tja, en toen hadden we de poppen aan het dansen. De gemeentes Bernheze en Oss zijn – om het mild te zeggen – ‘enigszins gepikeerd’. Burgemeester Buys van Oss noemde de keuze voor de naam ‘intern complicerend en extern verwarrend’. Niet alleen vanwege het vele geld en inspanningen die de gemeente Oss heeft gestoken in de promotie van het natuurgebied en de verwarring ontstaat met de creatie van twee Maashorsten (Hebben we het nu over het natuurgebied of de gemeente?). Maar ze vond het ook bijzonder ongepast dat de bestuurders in Bernheze en Oss het nieuws moesten vernemen via de media: ‘We hebben onze verbazing uitgesproken dat beide gemeenten niet het initiatief hebben genomen om dit vooraf te delen in het Bestuurlijk Regioteam de Maashorst.’ Tussen de regels door zei ze: zo ga je niet met elkaar om.

 

Ook in Bernheze


Ook de gemeenteraad van Bernheze heeft sterk afkeurend gereageerd op de plannen van Landerd en Uden met het aannemen van een motie van D66. Hierrin pittige kritiek wordt geuit op het voornemen van de twee gemeentes.

De Utrechtse Heuvelrug

Onlangs bleek ook de voorzitter van de Adviescommissie Aardrijkskundige Namen – de emeritus-hoogleraar Ferjan Ormeling – geen enkel heil ziet in ‘Maashorst’ als gemeentenaam. Naast alle reeds genoemde bezwaren vindt hij dat je het alleen al om ‘redenen van goed nabuurschap’ uit je bolle hoofd laat.
Hij had ook een voorbeeld waar het mis is gegaan op dit punt. De betrokkenen bij de vorming van de gemeente Utrechtse Heuvelrug hebben spijt als haren op hun hoofd dat ze hun gemeente dezelfde naam hebben gegeven als het natuurgebied. Dus ook professor Ormeling zegt als het ware: ‘Doe dit niet. Keer om ongelukkige!’

 

Waarschijnlijk is de hobbel te hoog

De keuze voor de nieuwe naam ligt geheel en al bij de toekomstige gemeenteraad van het gezamenlijke Landerd en Uden. Daarover geen twijfel. Maar de minister van Binnenlandse zaken Ollongren kan dit besluit vervolgens voordragen bij de kroon voor goedkeuring, schorsing of zelfs vernietiging. Het vervelende voor Landerd en Uden is dat de minister op dit terrein wordt geadviseerd door de Adviescommissie Aardrijkskundige Namen. En de voorzitter van die club heeft in het Brabants Dagblad al gezegd dat hij er op voorhand vanuit gaat dat dit advies negatief zal zijn. Geen wonder dat het SP-raadslid Jan Raaimakers naar aanleiding van Ormelings mening de verwachting uitsprak ‘dat “Maashorst” vanzelf sneuvelt in procedures die gelden voor nieuwe gemeentenamen.’

 

Dan maar een prijsvraag

Tja, wat nu hè. Dat gaat hem dus niet worden. Als ik enige invloed had op de bestuurders van Landerd en Uden, zou ik hen adviseren om alvast een prijsvraag voor burgers klaar te leggen op de plank. Die kan dan direct worden uitgerold nadat ze vanuit Den Haag een definitief ‘nee’ hebben gekregen. Bijkomend voordeel: worden wij burgers uiteindelijk toch nog écht bij de besluitvorming betrokken. Want ook daarop valt – met nam in het Udense – het één en ander aan te merken.

Ik heb bij het schrijven inhoudelijk voor een belangrijk deel gebruik gemaakt van twee artikelen in het Brabants Dagblad: ‘Ook topadviseur fel tegen “Maashorst” als gemeentenaam’ en ‘Naam Maashorst voor nieuwe gemeente zit Oss nog steeds dwars: “Zo ga je niet met elkaar om”

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

En krijg het boek

‘zoete inval. Als in Uden de pot kookt, bloeit de vriendschap.’

cadeau.

 

Boek Zoete Inval

Bepalen Russen in mei óók uitslag van Europese Parlementsverkiezingen?

Bepalen de Russen in mei óók de uitslag van de Europese Parlementsverkiezingen?

In navolging van de presidentsverkiezingen van de VS 2016:

 

Bepalen de Russen in mei óók de uitslag van de Europese Parlementsverkiezingen?

Door Rob Vrolijk

Van 23 mei tot en met 26 mei worden de Europese Parlementsverkiezingen gehouden. In dat kader organiseert Debatcentrum de Grens op 12 mei een debat in de Pul in Uden. Nadrukkelijk geen verkiezingsdebat. We willen tijdens deze middag vooral ingaan op de vraag wat de toekomst van de EU is en of het instituut een toekomst heeft. In de aanloop naar dat debat plaatsen we op deze website van het debatcentrum analyses, bespiegelingen en opinies over dit onderwerp. In dit eerste artikel gaan we in op de vraag hoe groot en belangrijk de Russische invloed is geweest op de presidentsverkiezingen van 2016 in de VS. Daarnaast kijken we tijdens deze middag terug op de evenementen die we dit seizoen hebben georganiseerd met het debatcentrum.

Aan de vooravond van de Europese Parlementsverkiezingen in 2019 is het niet onverstandig om eens te kijken wat er misging tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016. Niet zozeer de kwaliteit van de uitkomst – want die is toch wat die is -, maar met name de manier waarop de Russen erin slaagden om de kandidaat van hun voorkeur aan de macht te helpen. Want of het nu wel of niet met medeweten en medewerking van de kandidaat zelf is gebeurd, het is inmiddels ontegenzeggelijk bewezen dat de Russen een enorme invloed hebben uitgeoefend op de uitslag. Tegelijkertijd waren de Russen natuurlijk nooit succesvol geweest als de geesten ín de VS daar niet rijp voor waren geweest.




Gevolg van wegvallen van lokale en regionale journalistiek

Het gegeven dat de Russen erin slagen om democratische processen in de VS en in de EU [denk aan de Brexit en in Nederland het Oekraïne referendum] te ontregelen, is voor een belangrijk deel te danken aan het feit dat zowel het Amerikaanse als West-Europese medialandschap steeds meer op het Russische is gaan lijken.
Onder druk van internet – het nieuws is gratis! – en aangejaagd door de financiële crisis zijn de lokale en regionale journalistiek meer en meer onder druk komen te staan. De Russische praktijk op dit gebied laat zien wat er gebeurt als het nieuws op drift raakt. De berichtgeving in de Russische media heeft weinig te maken met de dagelijkse ervaringen van de Russische burgers. Die zijn uiterst wantrouwig en de door de Russische overheid gecontroleerde media distribueren dit vertrouwen graag buiten haar eigen landsgrenzen. Naar de VS en de EU.

 

Nieuws als entertainment

De overgebleven kwaliteitsmedia zijn gericht op een hoogopgeleid publiek en daarmee niet in staat om grote groepen laagopgeleide mensen te bedienen met de juiste informatie. Een belangrijk deel van deze groep maakt voor de nieuwsvoorziening gebruik van de gratis voorzieningen waarin het internet grossiert. In combinatie met het gegeven dat vooral negatieve berichten in algoritmische zin de meeste kliks oplevert, zijn die economisch het meest waardevol. Negatief nieuws werd amusement dat reclamegeld opleverde en dat had ook politieke consequenties.

Geen inhoudelijke politiek, maar spektakel

In Nederland hadden en hebben we Fortuyn, Wilders en recentelijk Baudet. Geen serieuze inhoudelijke politiek, maar spektakel waarbij de onlustgevoelens van de grote massa – dat het hele politieke spel al lang niet meer begrijpt – niet dempt, maar juist aanwakkert. Ten gunste van de eigen positie tijdens de verkiezingen.

 

‘Niet goed voor Amerika, wel voor CBS’

In de VS was Donald Trump de entertainment-factor die volop de gelegenheid kreeg de boel flink op stelten te zetten. De CEO van CBS verklaarde in die tijd – in aanloop naar de presidentsverkiezingen: ‘De Trump campagne is misschien niet goed voor Amerika, maar hij is wel verdraaide goed voor CBS.’ Trump noch de Russen hoefden veel geld uit te geven aan die campagne. De televisie leverde die reclame gratis. Zelfs de twitteraccounts van MSNBC, CBS en NBC noemden Trump twee keer zo vaak als Hillary Clinton.

 

Facebook als bron voor nieuwsinformatie

44% van de mensen in de VS haalde in 2016 hun nieuwsinformatie van Facebook: een internetplatform dat uit commerciële overwegingen dusdanig is ingericht dat het de gebruikers indeelt in de kleinst mogelijke eenheden die voor reclame gebruikt kunnen worden. Om op zo’n platform te verschijnen, dient het nieuws te voldoen aan een korte aandachtspanne en behoefte aan bevestiging. ‘Nieuws’ dat aanspreekt, slijt meestal een neuraal pad tussen vooroordeel en woede. En wanneer dat ‘nieuws’ iedere dag emotioneel geladen negatieve uitingen over zogenaamde ‘vijanden’ brengt, wordt het heden oneindig.




Krankzinnige verzinsels

Hoewel deze internetplatforms belangrijke Amerikaanse nieuwsdiensten werden, werden ze niet als nieuwsdienst gereguleerd. De neoliberale reflex was dat de markt dat wel weer ‘als vanzelf’ zou oplossen. Met als gevolg dat deze netwerken de meest krankzinnige verzinsels produceerden, waardoor de mensen die deze nonsens consumeerden steeds verder verwijderd raakten van de realiteit. Anderhalf jaar lang hadden de Russische geheime diensten volkomen vrij spel om de geesten van de Amerikanen te vergiftigen. Gebruik makend van de spookverhalen die toch al de ronde deden. De extreem partijdige verhalen op Fox nieuws of de rechts-radicale uitbarstingen op sites als Breitbart kregen dankzij voortdurende ondersteuning door Russische bots meer en meer bezoekers. Met Russische hulp wonnen extreemrechtse sites zoals Next News Network in zeer sterke mate aan bekendheid en invloed.

 

Pizzagate

Het meest bekende voorbeeld hiervan is pizzagate. Het begon ermee dat de Russen de e-mails van Hillary Clintons campagneleider John Podesta hackten. Podesta had contact met de eigenaar van een pizzeria. Op zich niets vreemds. Totdat Russische trollen en bots het verzinsel begonnen te verspreiden dat de menukaart een code was om kinderen te bestellen voor seks. Hillary Clinton zou deze pedofielenclub vanuit de kelder van deze pizzeria leiden.
Het zou een hilarisch verhaal zijn, ware het niet dat deze flauwekul door een grote groep Amerikanen werd geloofd. Maar het kon nog gekker. Want uiteindelijk leidde deze ranzige kletskoek ertoe dat een gewapende man de pizzeria binnendrong en een kogel afvuurde.

 

In de geest van de hedendaagse complotdenker

Twintig jaar geleden zou dit incident zijn afgedaan als een actie van een volstrekte gestoorde man. Maar in de geest van de hedendaagse complotdenker gaat de idioterie – onder aanvoering van het Russische trollenleger – gewoon verder. Zo beweerde de populaire rechtse internetactivist Jack Posobiec – die zelf overigens had meegeholpen om de leugen over Pizzagate te verspreiden – dat de schutter een door de democraten ingehuurde acteur zou zijn om het pedofielenverhaal te ontkrachten.




Beslissingsvermoeidheid

Ander voorbeeld. In één van haar door Rusland gehackte e-mails besteedde Hillary Clinton aandacht aan het fenomeen beslissingsvermoeidheid. Een term die verwijst naar het algemene gegeven dat het in de loop van de dag steeds lastiger wordt om besluiten te nemen. Een psychologische waarneming met betrekking tot de werkplek, geen ziekte. Maar de combinatie WikiLeaks, de Russische propagandazender Sputnik en de Amerikaanse complottheorie website Infowars vervormde die korte notitie tot het bewijs dat Hillary Clinton ongeneeslijk ziek was.

 

Rusland stimuleert afscheidingsbewegingen

Op een gegeven moment verscheen de Facebookpagina van een (niet bestaande) groep: Heart of Texas. Eenieder die deze pagina beter bekeek, zag direct dat het Engels in ieder geval niet de moedertaal van de schrijvers was. Het doel van deze site was geheel in overeenstemming met het Russische beleid om overal ter wereld – behalve in Rusland zelf natuurlijk – afscheiding aan te moedigen: Texas, het zuiden en Californië van de VS, Schotland van het Verenigd Koninkrijk, de Krim en Donbass van de Oekraïne, Het Verenigd Koninkrijk en iedere andere lidstaat van de EU.

 

Russische inmenging niet zien omdat je het zelf bent!

Ondanks het feit dat deze pagina overduidelijk bedrog was, had deze meer volgers dan de Facebookpagina’s van de Republikeinen én Democraten tezamen. En iedereen die de FB-pagina Heart of Texas likete, volgde of steunde, maakte zich min of meer schuldig aan de Russische inmenging in de Amerikaanse politiek. En niemand die daar ooit verantwoording voor heeft afgelegd. De reeds genoemde Jack Posobiec bijvoorbeeld was een actief volger en doorgeefluik van dergelijke verdachte bronnen. Hij maakte op een gegeven moment een film van zichzelf waarin hij beweerde dat er geen sprake was van Russische inmenging in de Amerikaanse politiek. Hij was dan ook zeer verbaasd dat een door Rusland aangestuurde twitteraccount – die hij regelmatig retweete – ‘uit de lucht werd gehaald’ vanwege de bron. Posobiec zag die Russische inmenging niet omdat hij dat zelf was.

Aan de vooravond van cruciale verkiezingen in de EU

Waarom beschrijf ik dit door Rusland bewust gecreëerde democratische ongeluk in de VS. Omdat we hier in Europa aan de vooravond staan van zeer cruciale verkiezingen in de EU. En de Russen hebben er een groot belang bij om hier dezelfde chaos te creëren als ze in de VS hebben gedaan. En voor een belangrijk deel zijn ze daar al in geslaagd met het hele Brexit verhaal. Het vreemde daarvan is dat achteraf duidelijk is geworden dat de Britten door Nigel Farrage en de zijnen – en ondersteund door de Russen – met leugens in de Brexit zijn gelokt. En nu – met de Europese Parlementsverkiezingen in het vooruitzicht – blijkt weer 25% van de Britse bevolking bereid om op zijn onlangs opgerichte partij te stemmen.

De motivatie van een failed state

Waarom zou Rusland dat willen, kun je je afvragen. Rusland is een failed state. Een kleptocratie waarin een heel klein deel van de elite zichzelf gigantisch verrijkt. Het structurele probleem van een kleptocratie is dat de voorspoed altijd blijft voorbehouden aan een zeer selecte groep mensen. De bevolking zal het nooit beter krijgen, hooguit slechter. Zo lang daar welvarende en op democratische leest geschoeide landen (de westerse democratieën) tegenover staan, blijft de kans aanwezig dat de bevolking zich gaat verzetten. En aangezien de Russische overheid niets kan doen om de eigen bevolking op een hoger plan te trekken, moet ze die ‘anderen’ zwakker maken. Rusland pakt haar eigen problemen niet aan, maar exporteert ze. Zodat de eigen bevolking het idee krijgt dat het ergens anders net zo slecht is geregeld als ‘thuis’. En het is juist het open internet – dat aanvankelijk werd gezien als een instrument waarmee de wereld in z’n geheel definitief democratisch zou worden – de westerse wereld zo kwetsbaar maakt.

Onderscheid maken tussen feiten en verlangens

Het internet streng reguleren druist uiteraard in tegen alle democratische beginselen. Maar het zou wel goed zijn voor de democratische zaak als burgers meer besef hebben wat ‘nieuws’, journalistiek’ en ‘verslaggeving’ inhouden. Vrijheid begint met burgers die onderscheid kunnen maken tussen wat wáár is en wat ze graag willen horen. Autoritaire regimes komen niet aan de macht omdat de burger dat wil, maar omdat ze het vermogen zijn kwijtgeraakt om onderscheid te maken tussen feiten en verlangens. Dat moeten wij als Europese burgers goed in de gaten houden wanneer we gaan stemmen voor het Europees Parlement.

Dit artikel is voor een belangrijk deel gebaseerd op het boek ‘De weg naar onvrijheid’ van Timothy Snyder. Lees hier een interview met auteur over onderwerp in Trouw.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

En krijg het boek

‘zoete inval. Als in Uden de pot kookt, bloeit de vriendschap.’

cadeau.

 

Boek Zoete Inval