Column Mark van de Veerdonk

Column Mark van de Veerdonk

Mark van de Veerdonk

Hebt U het Brabants Dagblad gelezen, afgelopen vrijdag? Is U ook de kop van het artikel opgevallen? “Maashorst: paddenstoelen en zwammen”.  Nou de paddenstoelen zijn inderdaad prachtig en wat betreft dat zwammen … dat ga IK nou doen. Sterkte allemaal.

Column Mark van de Veerdonk Wij zijn sahamen ohonderweg alelujaha … wij zijn sahamen ohonderweg … alheleleujahaaaa

We schrijven het jaar 2010! Het begon allemaal zo mooi: De eigenaren van de Maashorst: de Colleges, de 4 gemeenteraden én Staatsbosbeheer onderschreven het Maashorstmanifest! Samen op weg naar het grootste aaneengesloten natuurgebied van Brabant met 1 groot begrazingsgebied, van 1900 ha. in 2019 en jawel … 3500 (!?!) ha. in het jaar 2050: WOW!

‘Wij zijn samen onderweg’ naar een compleet ecosysteem met grote biodiversiteit, met ontspanning en natuurbeleving als toegevoegde maatschappelijke waarden. Peer Verkuilen had alle bestuurlijke en ambtelijke neuzen dezelfde kant ingeslagen, samen zou men de schouders eronder zetten, er kwam van de provincie 11 miljoen Essentgeld vrij, de gemeentes gaven bij elkaar ook nog ‘s 1,6 miljoen … allelujahaa!

Even terzijde, het Maashorstmanifest, ik heb het hier bij me om de beleidsmakers even te laten zien dat het MAAShorstmanifest is …en geen GRAAShorst. Hou dat vast …

In 2010 werd de MOTOR gestart, en die draaide een jaar of 5 lekker door maar liep toen langzaam vast! Jakkus! En het was ook nog ‘s tegenslag van onverwachte kant: nondejuu DE natuur ZELF sputterde tegen!
De Maashorst ligt als een hoge bult boven de rivier … dus regenwater vasthouden is hier de enige manier om de bodem vruchtbaar te laten zijn. Maar door extreme droogte in de afgelopen jaren vallen sloten en poelen droog, en wordt het paradepaardje “De WIJST” weggedrukt! Hellup! De Maashorst wordt helemaal bruin!

Loop de Karlingerweg maar ’s af, daar lag vroeger een stukje moeras … voorheen kleine meertjes … – gemeentewerkers hebben daar indertijd anderhalve maand bramen weg staan steken, – want de grote grazers vertikten het … maar wat 2 jaar terug nog een prachtig nat landschapje was … verdroogd stukje Sahel. Bah … in het waterplan had men nou NET het idee om het natuurgebied te vernatten om zo biodiversiteit te vergroten, reptielen, watervogels … Moeten er nóg meer sloten worden dichtgegooid? Nog meer stuwen bouwen? Wie gaat dat het waterschap vertellen?

Nee, het klimaat, de opwarming van de aarde blijkt een lelijke tegenvaller! Maar bleef het daar maar bij! Want ook de wilde dieren (zelluf!) deden niet wat in het Manifest stond! Jakkus!
De 11 oerrunderen stonden in 2016 … amper in de brobbelbies, … of achèrum, die Duitse stier nam een ranger op de horens, een manneke dat ook nog verplicht – in het kader van een gedragsonderzoek – net iets te dicht langs de grote hoorns fietste. Een paar weken later viel Herman, – zo heette die stier natuurlijk, Herman en ECHT geen Shogun, zo heet een Japanse Kooikarper … – Herman stierde nou zowaar op een nietsvermoedende toerist af, die gelukkig achter een stevig hek stond en NIET achter drie draadjes gladdraad afrastering, anders was in de Maashorst zelfs de eerste ecologische dooie gevallen!?

Nou, de mensen van ARK Natuurontwikkeling, verantwoordelijk voor de kudde grote grazers in de Maashorst, wisten niet hoe snel de conclusie moest worden getrokken: “Onderzoek wijst uit dat het hier gaat om een dolle stier, wiens gedrag uitzonderlijk en helaas onomkeerbaar is”, en Herman werd geslacht.
Geufde gij’t? Loopt er in Uden 1 persoon rond die daar in trapt? Tuurlijk niet. Herman beschermde zijn huisgezin als rechtgeaarde pappa! Dat zit in die dieren … dat heet NATUUR!

Het kwaad was geschied!

Maar goed, het kwaad was geschied; heel Uden op zijn achterste poten: “Zijn de wisenten wel veilig voor recreanten? Is er wel onvoldoende wetenschappelijk gedaan? Jullie kunnen wel zeggen dat Wisenten natuurlijkerwijs wat verder van de bezoekers weg blijven dan bijvoorbeeld Galloways, maar sluit je daarmee alle risico’s uit?”
De angst bleek niet geheel uit de lucht gegrepen. In natuurgebied “de Tungelroyse Beek” bij Weert en in “het Belgische Bocholt” bleek dat ze zelfs geen taurossen meer wilden!”

Hoezo, niet gevaarlijk? ARK komt wel heel snel met haar conclusies, zo was de algemene opvatting. Vorig jaar werd zelfs een echtpaar uit Zeeland door nota bene een tauros aangevallen, en die twee zijn ternauwernood aan de dood ontsnapt. Ook toen was een kort onderzoekje voor de ARK ook voldoende: “Een ranger had toevallig net die ochtend gezien dat een loslopende hond het moederdier had opgejaagd” Jaja, geleufde gijt?

De hel brak los: “Belachelijk die beesten! Moeten we dat gevaarlijke spul, … straks in 2019 loslaten in een begrazingsgebied van 1900 hectare …waar dan ook – noem ’s wat – zwangere vrouwen met kinderwagens wandelen? Weg met die torro’s en bizons!” En toen de kritiek maar bleef aanzwellen, werd er door de ARK en de Stuurgroep meteen een charmeoffensief gestart. Er werden informatie-avonden gehouden, de door Stichting natuurorganisaties de Maashorst opgeleide rangers gaven nog meer geruststellende informatie aan de bezoekers, er kwamen filmpjes van die unieke oerdieren, met veul trommels “Kom naar de Maashorst, een plek om te herkauwen!”. Er werden excursies georganiseerd, voor geïnteresseerden maar ook critici! Zelfs wij Slabroekers mochten gaan kijken hoe mooi, rustig en vooral uniek de wisenten waren …
De wisentenman van ARK, Leo Lennartz, verzekerde ons toen dat de wisenten wel degelijk los kunnen lopen in een vrij-toegankelijk recreatiegebied: “Als je respect toont voor de wisent, dan toont hij die ook voor jou, houdt minimaal 50 meter afstand! (…) En ben je per ongeluk dan toch te dichterbij, blijf dan rustig, en loop langzaam weg.” Ja, geleufde gij ‘t?

Geleufde gij ‘t?

Herman, onze Duitse stier werd onder een schuilnaam Shogun tentoongesteld. Waarom vraag je je nou af. Als hét bewijs van ecologisch gedram en bestuurlijk gestumper? Het deed in OSS in ieder geval de wenkbrauwen fronsen, zo weten we inmiddels, maar daarover straks.

De (pseudo)oplossing kwam gelukkig snel – was het, eind april 2018? Het bestuurlijk regieteam kwam – op aanvraag van de gemeenteraden in de regio met een tussenevaluatie van het inrichting- en beheerplan (IBep) van de Maashorst, uitgevoerd door een onafhankelijk bureau P2, en de belangrijkste conclusie was: – verrassing …. verrassing – We gaan DOOR met de wisenten. Vooralsnog breiden we het wengebied niet uit, zoals voorgenomen maar

DE PROEF MET DE WISENTEN STIERT DOOR!

Oké, het gedrag van de kudde t.o.v. de bezoekers zal nog eens extra worden gemonitord (mooi woord) maar – zo werd er duidelijk bij gezegd – : “De verwachting is dat excursies naar de wisenten o.l.v. een ranger een blijvende attractie waarde voor het gebied heeft”. Zegt de firma wc-eend …over wceend.

Even tussendoor mensen – Persoonlijk, vind ik het maar een vreemde hobby, het houden van Grote Grazers. Wat is dat toch? “Ja, het zijn de originele inwoners van de Maashorst! Inheemse dieren!” Oh ja, heeft hier ooit zo’n Europese Oerbizon rondgelopen? Ik zou zeggen; als we dan toch een inheems dier willen nemen, dat tot de verbeelding spreekt: waarom nemen we dan niet de tijger (die zich in de Maashorst bevind voor de laatste ijstijd 200 duizend jaar geleden) of nee 350 miljoen jaar geleden was het hier een Middelzee: Hup! Gooi een potvis af in de Maashorst. Het is maar een idee.

Waarom – zo vraag ik u af – waarom willen ze dat project Wisent in de Maashorst -kost wat kost doorzetten – ze hebben nota bene laatst nog een fijn reisje georganiseerd naar Polen om alle bestuurders van de 4 gemeenten te overtuigen!
Waarom? Is het echt omdat de 23 wisenten in de Maashorst een belangrijke bijdrage leveren aan het herstel van de soort wisent, oh zo belangrijk voor de genetische variatie?? Geleufde gij’t?

Oerrund 2.0!

Zeg, – stomme vraag hoor – maar het heeft toch niks met geld te maken, hoop ik. Want het hele taurosfokprogramma in de uiterwaarden van Keent, waar het Oerrund 2.0 moet worden ontwikkeld, van wie is dat eigenlijk. Het fokprogramma bestaat inmiddels 10 jaar, en de eigenaren, de gebiedsbeheerders Brabants Landschap en ARK Natuurontwikkeling zijn enthousiast, maar hoe zit dat eigenlijk financieel: Least de ARK de dieren aan zichzelf? Of eh …

Neuh! Het zal toch niks met geld te maken hebben … dat het allemaal maar wordt voortgezet? Want vergeet niet: Geld speelt altijd een rol in dit soort projecten: in de doelstellingen staan vergroten biodiversiteit, omvormen van landbouwgrond naar natuur en meer bezoekers bovenaan, maar er staat toch echt als doel: “in 2050, een ecosysteem dat weinig onderhoud kost.” Het is dus nota bene één van de doelstellingen! Het hele Maashorst begrazingsplan is uiteraard ook een bezuinigingsactie! Gek, maar dat hoor je dus nooit.
En nou komt de schrale aap uit de mouw:

HET GELD IS OP! De Essentruif is LEEG!
Kijk, dat is de bodem van de provinciale schatkist! Aaaaaah!
Er is de komende 4 jaar voor heel Brabant nog een klein potje van 33 miljoen voor een nattere bodem, maar wat krijgt de Maashorst daarvan is “veulste wennig”! .

Mijn idee: Ik kwam er op toen ik tijdens een Maashorstwandeling even uitrustte op een bank. En geen gewone bank, midden op Kanonsberg staat namelijk een bank, een cadeau van staatsbosbeheer, een picknickbank in de vorm van een M; namelijk de M van de Maashorst. Laat ik nou toevallig een ander bedrijf kennen dat bekend is van de M! Heren Maashorstbestuurders, ik zie hier kansen voor unieke sponsoring! de Maashorst, een plek om je tanden in te zetten! En wacht ‘s, er lopen momenteel toch nog zo’n 23 wisenten rond. Dat is best sappig vlees voor tijdens een benefiet-BBQ ten bate van de Maashorst. Is het wat?

En tot die tijd … tja, tot die tijd – dat er geen geld is om het natuurgebied normaal te onderhouden – zullen we het met die taurossen moeten doen. Want we hebben nou eenmaal grote grazers nodig, toch?

De vraag is wel HOEVEEL … Ja hoeveel precies?? Hoeveel grazers zijn nodg om de Maashorst te begrazen? Die vraag hoor je nooit! Wat is eigenlijk de gewenste graasdruk!
Een maand geleden verscheen er een artikel van een vrouw uit Nistelrode, die bang was geweest op het fietspad “langs de wilde beesten” en stelde voor om maar over de gehele lengte van alle fietspaden in de Maashorst afrastering te plaatsten. Koekoek! (Niko, zit de koekoek in de Maashorst?)
Liep ik toevallig diezelfde dag over de Udense dreef, bij die berg die Paulussen en zijn maat hebben opgeworpen bij de wisenttotem, staan daar aan beiden kanten van het hek twee groepen taurossen te grazen, met de kont op het fietspad. Komt daar een vrouwke in een scootmobiel met aan de lijn een klein teckeltje. E dat stierde op de taurossen af. Ik kon nog net roepen dat het misschien verstandig was om de teckel binnen boord te halen, want … ik heb daar echt geen duur uitvoerig gedragsonderzoek voor nodig: De grote grazers zijn vooral geïnteresseerd in honden.

En nog een vraag aan Wisentenman Leo Lennartz: Hoe moet je hemelsnaam 50 meter afstand houden, als je met je scootmobiel over een fietspad van 60 cm. breed richting een kudde grazers knottert? Omdraaien en die 4 kilometer terug richting Schaijk? Ik weet niet hoeveel mensen die beslissing nemen maar van de 100 schat ik … nul.
Het ging wonder boven wonder goed.

Maar nou dus over de graasdruk: Komtie: Ik loop dus door over de Udense dreef en kijk naar links naar het gebied achter de taurossen, tegenover het wisentgebied, het gebied waar in 1998/1999 honderden ladingen rijke landbouwgrond zijn afgeplagd en zijn weggehaald (naar de Osse stort, staat daar nou een Mariabeeld op, geloof ik). Maar op dat verschraalde gebied midden in de Maashorst, daar staan inmiddels duizenden berkjes, jonge boompjes, opschot en uitlopers … Het stond er vol mee. Nou zag ik wel 20 taurossen staan grazen, maar allemaal op nog geen 5 meter van het fietspad af. Geeneen tauros bevond zich in het opkomende berkenbos. Grazen ze wel voldoende om het gebied te onderhouden?

Grazen ze wel voldoende om het gebied te onderhouden?

Ik ben zelf wel even door het opkomend berkenbos heengelopen en zag dat bij hooguit 1 op de 50 berkjes een topje was geknakt … dat was alles.
Logische vraag: Hoe hoog moet de graasdruk zijn om straks die 1900 – of voor mij part – 3500 ha. begrazingsgebied te begrazen? Heeft iemand zich dat ooit afgevraagd … want – nogmaals, de beleidsmakers zullen mij wel weer een nikswetende roeptoeter en zwamneus vinden, en ik ben ook niet gehinderd door enige vorm van kennis over dit specifieke onderwerp – maar het lijkt mij sterk dat de voorgenomen aantallen van 50 exmoorponies, 50 taurossen en 50 wisenten straks een gebied van 3500 hectare gaan begrazen!
Deze roeptoeter zegt: UITGESLOTEN!

En sorry, beste toehoorders, er is nog meer tegenslag … want … niet alleen het klimaat, de beesten zelf, en de financiering valt wat tegen … maar ook de mensen, de gebruikers, sputteren tegen! Dat was toch ook niet afgesproken in het Manifest, wel?
Enkele jaren terug werd ineens plan IBEP – het beheers en inrichtingsplan 2015-2019 aangepast: Want in dat plan was met van alles rekening gehouden maar – tja – NIET met de gebruikers. Foutje … Het moest dus worden aangepast! Geen idee of dit kwam door het nieuw opgerichte gebruikersoverleg, waar alle gebruikers – van hondenbezitters tot menners – afgelopen winter giga hebben lopen klagen dat de Maashorst op slot zat – maar hoho rustig aan – het plan zou worden aangepast, zo werd gecommuniceerd. Met andere woorden:

Wat heeft de Belgische televisie met de Maashorst te maken?? 

“- Het BRT (wat heeft de Belgische televisie met de Maashorst te maken?? of wat? Oh, het Bestuurlijk RegieTeam …) Het BRT gaat zorgen voor een hoogwaardige routestructuur voor fietsers, mountainbikers, wandelaars ruiters en menners – en nou komtie -: deze liggen zoveel mogelijk BUITEN de natuurkern. En ieder moet zoveel mogelijk op zijn padje blijven … “
Hè … Wij moeten dus als gebruikers OP het padje blijven terwijl wat mij betreft deze plannenmakers volledig VAN het padje zijn!

En nee, het IS geen argument dat driekwart van de bezoekers geen lid zijn van de protesterende gebruikers.

Het is je reinste Paniekvoetbal van het BRT … !
“Mensen, Honden aan de lijn” (..) “want Loslopende honden verstoren al snel grondbroedende vogels, veldleeuwerik, geelgors graspieper, en ze verstoren de reeën. De das komt zomaar een dag niet meer buiten als-ie een hond heft geroken. Er zijn niet voor niks honden-uitlaatgebieden aangewezen … “ Oké, akkoord, maar waar? Er zijn echt heel weinig honden-uitlaatveldjes in de Maashorst. Ken je het OKBveld aan de Slabroekseweg, nou daarnaast mag je je hond uitlaten, maar petje af als de borden snapt … en weet waar je wel en niet de riem af mag doen. GEEN HOND SNAPT HET!

“Ruiters blij met uitdagende route!” las ik in HET Brabants Dagblad. Nee, “de ARK is blij met uitdagende route voor ruiters”! Dat had er moeten staan. Ruiters willen namelijk helemaal niet op een pad tussen rasters en hekken rijden, nee, die willen in het begrazingsgebied rijden, met het gevoel van vrijheid, juist daarom rijden ze paard!? En juist dáár is een verbod, daar zijn geen ruiterpaden, of ja, misschien eentje maar die loopt ook weer tussen de hekken, ik bedoel rasters. Want dat is wel de grootste frustratie van de gebruikers: die hekken en gladdraad. Ik kwam net nog een Slabroeker tegen die wist dat ik op deze bijeenkomst zou spreken en die zei: “Mark, wilde gij Peer Verkuilen nog ’s hartelijk bedanken vur dawwe noit mer gewoon op ons gemakske de Brobbelbies in kunnen kûrren?”

Ik snap daar eigenlijk niets van, van dat hekjesdenken van de Maashorst-heren. Is het nou zo moeilijk? Ik was vorige week in het Gelderse Wekerom , op de Ginkelse hei en de Edese hei. Daar lopen naast Schotse Hooglanders en pony’s nou ook de Spaanse Sayaguesa-runderen. Maar je kunt dat heidegebied gewoon in met je paard, zelfs menners kunnen binnen. Er zijn grote poorten die je als ruiter makkelijk open en dicht kunt doen. En je kunt dan doorrijden, dus niet dat je 50 meter verderop weer een hek en dan weer een tegenkomt, zoals bij ons.

Hekjesdenken van de Maashorst-heren

Waarom kan dat niet in de Maashorst? Ja, je hebt bordjes onbegrensd rijden, maar die staan nota bene voor een dichte afrastering. Oké, er zijn nou geloof ik 4 ingangen waar je met een paard het gebied in kunt, maar dat is veel te weinig. Van fijne vrije ruiterpaden is hier daarna geen sprake. Jongens, gooi open die handel!

En oké, als de paarden volgens de beheerders, de paden kapot lopen, laat de gebruikers dan een pas kopen, net als bij de Loonse en Drunense duinen, waarvan de opbrengst gaat naar het onderhoud van die paden. OPGELOST! En iedereen blij!

En oh ja, nog wat. Jongens, geef de Slabroekse hei terug aan de Udense bevolking: Honden, paarden, mountainbikers, hardlopers lekker door mekaar, het is de afgelopen 50 jaar NOOIT fout gegaan. En nee, er is geen hondenbezitter geweest die zijn hond in een van die poelen met shampoo heeft gewassen. Verzonnen verhaal. De salamndertjes worden daar niet bedreigd! Het is de wereld op z’n kop! waarom moeten WIJ op de bon? Nee, geef het BRT en de ARK een bon, want het afpakken van de hei van de Udense burgers, dát is diefstal! En niet andersom.
Ja, je hoort het … het zit allemaal een beetje tegen met dat Manifest: het klimaat, de stoute wisent, allemaal mopperende gebruikers … en oei, uitgerekend nou er een nieuw beheer en inrichtingsplan moet komen – is er ook nog een bestuurscrisis!
Hellup, de messentrekkers, eh … ik bedoel Oss sputtert tegen! En dan moet je uitkijken, dat snap je. Oss wil meer ruimte komen voor de recreanten en de recreatieondernemers! teveel geluisterd naar de natuurjongens, de archeologen en de hydrologen.
Oss dreigt UIT alle Maashorstberaden te stappen, Oss wil zich niet langer bezig houden met de natuurontwikkeling van de Maashorst als geheel! Hadden we verdorie net feest net feest vanwege die twee natuurbruggen, nou voor de wisent is het allemaal een brug te ver!
En aaah … nou stapt de ARK OOK nog op .. wat? In oktober al! Hoe moetta?
Tja, Peer Verkuilen gaf net al een aardige voorzet. Er moet weer “verbinding” komen tussen de bestuurders, beleidsmedewerkers en ambtenaren én het volk, de bezoekers, de boeren en de bewoners van Slabroek. Een natuurbrug! Iemand die de boel weer wat bij elkaar kan brengen …
Want er zit enorm veel wantrouwen! En dat is niet vreemd. Neem de boeren, sommigen hebben al mee dan 100 jaar hun land in het kerngebied of in de schil. Vijf jaar terug werd ARK ingeschakeld om 238 ha. veelal landbouwgrond op te kopen om er zo van de Maashorst een aaneengesloten natuurgebied te maken. Nu 5 jaar later is er zo hier en daar wel een bunder opgekocht, maar waar het nou net om te doen was, het grote landbouwgebied in het centrum van de Maashorst achter de Palmenweg, daar is nauwelijks iets opgekocht. Nee, vind je het gek, nadat ARK op het enige aangekochte stukje land een ven aanlegde en daarmee de waterhuishouding van alle aangrenzende akkers en graslanden naar zijn gootje hielp, zetten de boeren aan de Palmenweg en de Brobbelbiesweg de hakken in het zand. We verkopen NIKS meer! Basta.

De boeren aan de Palmenweg en de Brobbelbiesweg zetten de hakken in het zand!

ONDANKS de 12,6 miljoen die de ARK op zak had … is er inderdaad nauwelijks iets verkocht. En vind je het gek? ARK heeft dat toch echt verkeerd aangepakt, ben ik bang. Hier hadden ze net zoals in Limburg is gedaan een lokale bemiddelaar moeten inschakelen, die de taal van de boeren spreekt. Die er probeert samen uit te komen. Is ecologisch beheer van de percelen een tussenstap?
Hoe dan ook, misschien verzinnen ze dit nog eens ooit, want ik snap wel dat dat gebied op den duur bij de Maashorst moet worden getrokken. Zeker als je ziet dat er boeren bij zijn die hun land nu verpachten aan tuinbouwers. Funest voor de waterhuishouding van het al veel te droge natuurgebied.
Maar het wantrouwen is groot. Ook bij ons Slabroekers, die traditioneel al niet zoveel van bestuurders en de gemeente moeten hebben. Toen ik op Slabroek kwam wonen wist ik niet beter dan dat er maar 1 plan was, het Ecoplan dat – als ik de tekening op de cover van het plan mocht geloven – van de Maashorst op termijn een soort van Jurassic Park wilde maken. Valse toekomstmuziek.
Groot was onze verbazing toen we in 2008 hoorden dat de provincie in 1993 de Maashorst al had aangewezen voor de ecologische hoofdstructuur. 15 jaar daarvoor wwas dus al was besloten dat Slabroek al haar grond voor 2018 vrijwillig maar daarna verplicht te verkopen. Onteigenen dus. . Iets dat mijn huis minimaal de helft minder waard zou maken. Hoe konden we dat nou gemist hebben? Ja, van de ambtenaar buitengebioed kregen we te horen dat het indertijd toch echt op de informatiepagina van het Udens weekblad gestaan. Prima gecommuniceerd gemeente!

De Maashorst als Jurassic Park

Later hoorden we dat de Stuurgroep van de Maashorst naar het Engelse New Forest was afgereisd en er inmiddels ideeën waren om van Slabroek een soort van museumdorpje te maken, met een slagboom aan het begin van de Slabroekse weg, en edelherten en everzwijnen in onze voortuinen. Weinig mensen waren blij met de crisis in 2008, maar wij in Slabroek hebben het bier op tafel gehaald, toen Bleker een streep zette door de Ecologische Hoofdstructuur.
Maar we zijn wat dat betreft nog steeds wantrouwig: er bestaat binnen de natuurverenigingen, Natuurmonumenten een groep van mensen die nog steeds streven naar de kleine 5 in Brabant: het edelhert wild zwijn, ree, bever ..en het Wilde Zwijn. Leo Linnartz wil een schrikdraadje spannen tegen de wilde zwijnen! Hallo, issie helemaal van het padje! Afschieten die zwijnen! Ga maar ’s op de Veluwe praten …
Nee, het wantrouwen blijft groot. Het oprichten van een gebruikersoverleg en een community-clubke is een eerste stap om weer wat meer verbinding te krijgen, maar er moet iemand opstaan die de verschillende partijen weer nader tot elkaar brengt. Een verbinder. WIE?
Tja, in dat verband is het wel erg jammer dat er op deze middag niemand van de wethouders aanwezig is. En aar is de nieuwe Maashorstmanager vanmiddag, Bart van Dijk?

Column Mark van de Veerdonk We …waren toch “Saahamen onderweg allelujaaahaaa …. we waren toch sahaaamen onder …

Ja, jongens, we begonnen zo leuk in 2010 … naar de schwung is ’t er UIT. De Maashorst swingt niet meer!
Kadaverfauna … kent U die term: Plukken aan een dood beest: In veel informatieflyers en brochures van de Maashorst zie je daar tekeningetjes van .. een dooie ree met daarop tal van aaseters, insecten, vogels … kadaverfauna: Ik moest daaraan denken toen Paula van Hout mij vroeg om vandaag hier een column uit te spreken. Want zo voelt het wel een beetje: De Maashorst ligt dood op zijn rug en ik ben gevraagd om daar nog ’s lekker wat grappen uit gaan pikken … Jakkus!
Terwijl het nondekokijn toch feest zou moeten zijn: Hoera, EINDELIJK De Maashorst is één groot begrazingsgebied door twee nieuwe natuurbruggen!
En wat vind de Maashorst hier zelf van … ooit afgevraagd?
Weet je, als ik straks naar huis rij … (of nee, ik rij naar de parkeerplaats van Bernhoven en loop vanaf daar naar huis want vanwege de stikstof mogen wij Slabroekers niet meer autorijden in de buurt van een natuurgebied) … en ik loop naar huis door het gelaagde bos met steeds meer mooie loofbomen, – want petje af voor die bosomvorming, het bos van de monotone grove den is veel rijker geworden, met mooie open plekken ertussen, prachtig, en ik hoor de vogels, loop langs de nieuw aangelegde venloop door het wijstgebied, het beekdal achter bij Slabroek in en wandel vanuit het heideveld de stuifwal over naar de ouwe natte hooilanden! Dan zal ik ondanks alle tegenslagen denken … tjonge was is het HIER mooi! Hier heur ik thuis!
Ik ben Slabroeker … (al bijna 25 jaar, en weet ik hoe lang nog? Ik heb van de week een onsje gesneden kip-listeriabacterie gekocht, dus weet ik hoe lang nog), maar ik heb eergisteren besloten: Mijn laatste rustplaats wordt natuurbegraafplaats de Maashorst!
Nou woon ik BIJ de Maashorst, straks word ik zélf Maashorst … misschien komt het dan OOIT goed …

Dankjewel.

Speellijst Mark van de Veerdonk

Lees ook het verslag van deze debatmiddag

‘Uitkomst’ debatmiddag 6 oktober 2019

‘Uitkomst’ debatmiddag 6 oktober

‘Uitkomst’ debatmiddag 6 oktober:

Meningen over natuurgebied De Maashorst zeer uiteenlopend!

Door Loek Borrèl

Op zondagmiddag 6 oktober organiseerde Debatcentrum De Grens het debat over het natuurgebied De Maashorst plaats. De bijeenkomst vond plaats in De Pul te Uden.

Ruim zestig belangstellenden trotseerden het natte herfstweer om te luisteren naar en mee te praten met vijf direct betrokkenen van De Maashorst. Onder leiding van Paula van Hout en Rob Vrolijk werd in de eerste bijdrage man van het eerste uur Peer Verkuijlen en boer in de Maashorst Jos van Vonderen aan het woord gelaten.

Peer Verkuijlen is voormalig wethouder in Bernheze en een van de initiatiefnemers van de aaneensluiting van natuurgebieden in de regio tot wat nu De Maashorst heet. Hij verhaalde kort het waarom van De Maashorst en de wens van de vier betrokken gemeenten (Oss, Bernheze, Landerd en Uden) om het natuurgebied als een soort marketing voor de regio in te zetten. Er is veel geld van de provincie en de vier gemeenten in het project geïnvesteerd, maar nu de provinciale financiën langzaam maar zeker opdrogen, wordt De Maashorst een kostenpost. Peer Verkuijlen maakt zich dan ook zorgen in hoeverre de balans tussen natuur, recreatie en economische activiteiten niet ten nadele van het natuurgebied uit zal vallen.

 

Boeren in de Maashorst

Jos van Vonderen boert in de Maashorst en denkt dat sommige mensen hem beschouwen als een boer met een megastal. Hij stelt aan het begin van zijn betoog de principevraag: ‘Wat zijn de grenzen van het natuurgebied De Maashorst?’ Als boer heeft hij zeker iets met natuurbehoud en in een aantal gevallen loopt hij hand in hand met natuurbescherming (zoals het vasthouden van water voor droge tijden). Zijn mening is echter ook dat het boeren aan de randen van de kern De Maashorst mogelijk moet blijven. Hij schetst dat het recreatieve gedeelte van de Maashorst onevenwichtig is. Er zijn nog voldoende mogelijkheden om aan de buitenschillen van de Maashorst bijvoorbeeld kleine horecagelegenheden te plaatsen. Voor Jos van Vonderen is De Maashorst er voor de mensen. Zorgen over de toekomst maakt hij zich nauwelijks. Bijvoorbeeld: het terugdringen van het CO2 gehalte bij natuurgebieden geldt alleen voor Natura2000 gebieden en dat is de Maashorst niet.

 

De Maashorst is er niet alleen voor de mens

Veel kritischer over de toekomst van het natuurgebied is bioloog Nico Ettema, die samen met ondernemer Dennis Hurkmans aan het woord komt in het tweede deel van de debatmiddag. Ettema is de man die de fauna in het gebied heeft onderzocht en is altijd een groot voorstander geweest van de aaneensluiting van ‘losse’ natuurstukjes tot het huidige Maashorst. Hij begrijpt de weerstand van wandelaars en sporters tegen de wisenten in het natuurgebied, maar vind het ook overdreven. Het beperken van de vrijheid van deze dieren door hun leefgebied af te rasteren van de wandel- en fietspaden vindt Nico Ettema de filosofie van een ‘open natuurgebied’ – waar de natuur zijn eigen gang kan gaan – geweld aandoen. De Maashorst is er niet alleen voor de mens, maar zeker om het natuurbehoud in ons land op peil te houden. Een optimale en vooral ook levendige natuur is van levensbelang voor het ecosysteem en dus altijd goed voor de mens.

 

De Maashorst als merk

Ook ondernemer Dennis Hurkmans geeft hoog op over de Maashorst als natuurgebied en hij pleit voor een ruimhartig natuurbeleid. Tegelijkertijd ziet hij De Maashorst ook als een ‘merk’ dat ten voordele van de vier omringende gemeenten kan dienen. Het ondernemen in De Maashorst moet volgens Hurkmans binnen bepaalde grenzen mogelijk zijn. Met als stelregel dat het ondernemen zich weet te verhouden met de natuur en de plaatselijke bewoners. De angst van de buren in Bus (Nistelrode) dat wanneer Hurkmans verder kan gaan met zijn onderneming er mogelijkerwijs grote groepen bezoekers voor proeverijen, wuift hij weg als niet de realiteit zijnde. Hurkmans is van mening dat het Maashorstgebied gebaat is bij een goede verstandhouding tussen bewoners, ondernemers en gebruikers. De overheid moet zich in zijn gedachten vooral bezighouden met het beschermen, toezicht houden en optimalisering van het gebied, maar laat de politiek niet leidend zijn in de ontwikkeling van De Maashorst. En wat betreft het opdrogen van de broodnodige financiën? Ga met elkaar om de tafel zitten en kom met een ontwerp voor de Maashorst waar iedereen achter kan staan. Leg dit bij de vier gemeenten en geef aan dat dit is wat de bewoners willen. Laat de gemeentelijke overheden in de pot een subsidie storten en laat dit bedrag met de provincie, het rijk en de EU matchen. Dan heb je een goedgevulde pot als Maashorst zijnde om aan de wensen van de natuur, de bewoner en de gebruiker tegemoet te komen.

 

Mark van de Veerdonk zet puntjes op de ‘i’

Tafelheer Mark van de Veerdonk is als bewoner van Slabroek een gezegend mens. Hij woont misschien wel op een van de mooiste plekjes van het Maashorstgebied, erkent dat het natuurgebied de mens veel te bieden heeft, maar vindt tegelijkertijd dat het Maashorst project door bestuurders en natuurliefhebbers is doorgeslagen. Ook hij plaatst vraagtekens bij de wisenten en taurossen, het steeds verder beperken van de mens in het gebied ten faveure van bepaalde oneigenlijke natuur. Hij hamert op meer inspraak van de bewoners en gebruikers van het gebied, dat er niet alleen geluisterd wordt naar de bewoners, maar dat er ook iets met de verhalen en zienswijze van de mensen wordt gedaan. In een uitgesproken column zet Mark van de Veerdonk op zijn eigen wijze nogmaals de puntjes op de ‘i’.

 

Een kritisch publiek

En het publiek? De aanwezige Maashorstbewoners, gebruikers, natuurliefhebbers en overige geïnteresseerden zijn trots op de Maashorst, maar ook kritisch. Buurtbewoners tonen hun bezorgdheid over toenemend ondernemerschap. Wandelaars en sporters durven de Maashorst niet meer in door de wisenten en de taurossen. Bestuurders luisteren te weinig naar de mensen, terwijl een groot deel van de debatdeelnemers juist vindt dat De Maashorst er is voor de mensen.

 

De olifant in de kamer

En de naam ‘De Maashorst’? Het blijkt de olifant in de kamer te zijn. Bijna niemand heeft het erover, maar iedereen kent de lading ervan. Of zoals ik in mijn Afrika-column tijdens het debat reeds zei: ‘Afrika is geen land maar een continent, zoals De Maashorst geen gemeente is, maar een prachtig natuurgebied’.

Waarom investeren in een natuurgebied dat niet bestaat?

Waarom investeren in een natuurgebied dat niet bestaat?









Door Rob Vrolijk

Openingswoord debat 6 oktober: ‘De Maashorst: Natuurgebied of pretpark’

Waarom investeren in een natuurgebied dat niet bestaat! – Het was tijdens één van die onvolprezen, maar tegelijkertijd onuitstaanbare marathon-uitzendingen waar de VPRO in het verleden het patent op had. Een radio-uitzending in dit geval, halverwege de jaren ’80, begin jaren ‘90. Een drieënhalf uur durend interview met de schrijver Bernlef. En ergens gedurende dat interview bromt de schrijver, af en toe aan een pijp lurkend … ‘De natuur’ … lurk … lurk … ‘De natuur is mooi’ … lurk … lurk … ‘Maar je moet er wel iets bij drinken’. En u begrijpt dat hij et dat drinken geen karnemelk bedoelde.

 

Twijfelen over Bernlef

Ik moet heel eerlijk bekennen dat ik niet weet of Bernlef daadwerkelijk zo praatte. En ik betwijfel ook of hij daadwerkelijk pijp rookte. Eigenlijk denk ik achteraf vrij zeker te weten dat het Bernlef helemaal niet was die werd geïnterviewd. Een onvermijdelijke bijwerking van het luisteren naar drieënhalf uur durende radio-interviews, vrees ik.
Bij nalezing op het internet blijkt Bernlef in ieder geval niet de oorspronkelijke bedenker te zijn van deze wijsheid. Dat zou de dichter Willem Kloos zijn geweest in gesprek met ene Aegidius W. Timmerman. In andere bewoordingen ook. Het origineel zou luiden: ‘Ik had een erg mooi uitzicht naar buiten, maar ik moest er iets te drinken bij hebben.’
Hoe het ook zij, de natuur speelt een ondergeschikte rol. Als er maar iets bij gedronken kan worden. Iets alcoholisch wel te verstaan.

 

De natuur is nooit gewoon de natuur

De huidige beleving van de natuur vindt zijn oorsprong in de Romantiek van de achttiende eeuw. Als reactie op de overvolle en vervuilde steden van toen. Maar ook op de filosofische , etische en esthetische opvattingen van de Verlichting. Het was een roep om emotie, spontaniteit en originaliteit.
Kortom, de natuur kan nooit de natuur zijn, gewoon omdat het er is. Als op zichzelf staand gegeven. Er moet iets bij gedronken worden, het is een decor om in te recreëren of een andere vorm van bedrijvigheid. Het moet en zal een doel hebben buiten zichzelf. Anders is de natuur volstrekt zinloos. Uiteindelijk zijn wij allemaal calvinisten in het diepst van onze gedachten. De wereld gaat aan vlijt ten onder gaan. Om nog maar eens een andere, vergeten schrijver te citeren.

 

Uit de duim gezogen natuur

En met natuurgebied De Maashorst doen we er nog een flinke schep bovenop. Dat natuurgebied bestaat helemaal niet. Het is uit de duim gezogen door de gemeentes Bernheze, Landerd, Oss en Uden. Die hadden in hun midden een gebied waarop ze – wonder boven wonder – nog geen huizen of bedrijventerreinen hadden laten bouwen. En op een gegeven moment zijn die vier gemeentes dat gebied via een uitgekiende marketingcampagne gaan afficheren als natuurgebied De Maashorst. Een campagne die vele miljoenen heeft gekost, begrijp ik sinds de controverse tussen Bernheze en Oss enerzijds en Landerd en Uden anderzijds.

 

De hamvraag van vanmiddag

Waarom investeren vier gemeentes in een niet bestaand natuurgebied? Hebben de Partij van de Dieren en GroenLinks de macht gegrepen? Hebben de andere partijen zoiets als een duurzaam natuurbesef ontwikkeld? Of is natuurgebied De Maashorst enkel tot leven gewekt om er geld mee te verdienen? Heeft de vraag ‘natuurgebied of pretpark?’ ooit wel bestaan of stond het antwoord vanaf het begin al vast? Dat zijn heel in het kort de vragen waar we vanmiddag met z’n allen op zoek gaan. Met onze vier gasten Peer Verkuijlen, Nico Ettema, Dennis Hurkmans en Jos van Vonderen. En uiteraard onze speciale gast van vandaag Mark van de Veerdonk.

 

Wie er niet waren

Het debatcentrum heeft betrokken politici uitgenodigd voor deze bijeenkomst, maar zij hebben allemaal te kennen gegeven hun kruit droog te willen houden over dit onderwerp. Helaas. We zijn er ook niet in geslaagd om een woordvoerder van Staatsbosbeheer en de nieuwe manager van Team Maashorst aan tafel te krijgen. Waarvan akte.
Verder begreep ik dat sommige politici onze stelling ‘Natuurgebied of pretpark’ te polariserend vonden. Hen adviseer ik om die kreet een keer in te voeren in Google. Dan kom je bij twee natuurgebieden waar iets gelijksoortigs aan de hand is en waarvoor dezelfde kreet wordt gebruikt. De Posbank en natuurgebieden langs De Waal. Blijkbaar leeft dat gevoel toch breder dan zij denken.

Lees ook: ‘Even over de grens: Afrika is geen land

Even over de grens: Afrika is geen land…

 Even over de grens: Afrika is geen land…



Door Loek Borrèl

Even over de grens: Afrika is geen land… – Voor degene die het Debatcentrum De Grens voor het eerst bezoeken: de redactie heeft mij toegestaan om maandelijks een causerie te houden onder de titel ‘Even over de grens’, waar ik dan even met u afreis naar het Zwarte Continent Afrika.

Het zal ergens tijdens mijn studie politicologie geweest zijn dat er in Tanzania een discussie losbarstte nadat in het Serengeti National Park een aantal Westerse toeristen waren aangevallen door een groep wilde dieren. Naar ik meen een leeuwenkolonie. Er vielen helaas doden onder de leeuwen en enkele toeristen raakten gewond. Wereldnieuws dat eigenlijk geen wereldnieuws mocht zijn. Wilde de Tanzaniaanse regering voorkomen dat het westerse toerisme zou opdrogen, dan moest ze zorg dragen dat die beesten zich koest hielden. Dat was zo’n beetje de strekking van de discussie. Een discussie die de bevolking van Tanzania volledig langs zich heen liet gaan. Nooit eraan gedacht om die beesten in dat natuurgebied duidelijk te maken dat ze mee moeten doen aan het spelletje waarvoor de toeristen zijn gekomen. Dat het weleens mis kan gaan, het zal de Tanzaniaan een grote zorg zijn.

 

Big Five, big business

Dat bericht moet nu alweer zo’n dertig jaar oud zijn. Tegenwoordig zijn het niet slechts plukjes toeristen die de savannes van het Afrikaanse continent afstruinen om The Big Five van dichtbij te zien. Het zijn complete hordes die nu de verschillende nationale parken en andere bezienswaardigheden bevolken. Alles om de nog vaak ongerepte natuurlijke rijkdommen te kunnen aanschouwen. In een enkel geval wil een regering voor heel veel geld een rijke Amerikaan de kans geven om een geliefde leeuw af te schieten.

 

Tegen de nog steeds groeiende invloed van het Westen en China

Terwijl veel Afrikaanse regeringen het toerisme aanmoedigen en hiervoor allerlei drastische maatregelen nemen. Tot aan het verjagen of zelfs vermoorden van inheemse herders en het deporteren van volkeren uit hun habitat. Geen wonder dat vooral jonge Afrikanen hiertegen in opstand komen. Zelfbewuste jonge academici, maar ook een sterk opkomende middenklasse, die met lede ogen de nog steeds groeiende invloed van het Westen en China in Afrika gadeslaan.

 

Een uniek natuurgebied

De westerse onbekendheid met het continent maakt dat Afrika voor veel westerlingen nog steeds iets mysterieus, gevaarlijk en kinderlijk heeft. Gelukkig ontwikkelen verschillende landen in Afrika zich snel op een zeer behoorlijk niveau. En ja, Afrika is geen land, maar een uniek continent, zoals De Maashorst geen gemeente is, maar een uniek natuurgebied.

Lees ook: ‘Afrika bezuiden de Sahara

Debat ‘wat wordt het met de Maashorst?’

Debat 'wat wordt het met de Maashorst?'

Debat ‘wat wordt het met de Maashorst?’ Natuurgebied, pretpark of helemaal niks?

UDEN – Hoe leefbaar is het in natuurgebied de Maashorst voor mens en dier? Het project Landschappen van Allure is afgesloten, hoe nu verder? Is het nog pure natuur daar of wordt het een soort van pretpark? Daarover gaat het tijdens de debatmiddag die zondag 6 oktober wordt gehouden in De Pul in Uden. De bijeenkomst is een initiatief van debatcentrum De Grens.

De Maashorst is actueel. Het gaat niet meer alleen over het natuurgebied. De gemeenten Oss, Uden, Landerd en Bernheze zijn in een fikse ruzie beland over de naam van de nieuwe fusiegemeente Uden-Landerd: gemeente Maashorst. Oss en Bernheze vinden dit geen goed idee, verwijzend naar het natuurgebied dat al deze naam draagt. De vier gemeente hebben samen vele jaren hard gewerkt om het natuurgebied in de markt te brengen. De nieuwe gemeente zou er met de bekendheid van de naam vandoor gaan.

 

Betekent burenruzie einde natuurgebied?

Oss heeft al laten weten niet meer mee te betalen aan het gezamenlijke onderhoud van het gebied en trekt zich terug op eigen grondgebied, Herperduin. De dupe van deze burenruzie is het natuurgebied De Maashorst. Als na Oss, ook Bernheze zich financieel terug zou trekken, dan gaat het natuurgebied een moeilijke toekomst tegemoet.

 

Debat over natuurgebied, niet over nieuwe fusiegemeente

Debatcentrum De Grens houdt zondag een debat, niet over de fusie van gemeenten en niet over de naam Maashorst, maar over het natuurgebied zelf. Er komen mensen aan het woord die zich altijd hard hebben gemaakt voor De Maashorst, die wonen en werken in het gebied, die houden van de natuur en kansen zagen. Maar nu maken zij zich ook zorgen over de toekomst van het natuurgebied.

Gasten plus tafelheer/columnist Mark van de Veerdonk

Gasten: Dennis Hurkmans (Maashorstondernemer), Peer Verkuijlen (ex-wethouder Bernheze en oud-voorzitter Stuurgroep De Maashorst), Jos van Vonderen (Maashorstboer) en Nico Ettema (bioloog). Tafelheer/Columnist: Mark van de Veerdonk (Schout van Slabroek).

 

U bent van harte welkom

Het debat is op zondag 6 oktober a.s. in De Pul (Stg. Compass) te Uden, Kapelstraat 13. De deuren gaan open om 13.00 uur en het debat begint om 13.30 uur. Eindtijd: 16.00 uur. Entree: gratis.

Lees ook: ‘Debat Uden over De Maashorst: natuurgebied of pretpark?
Lees ook: ‘Zondag 6 oktober debat.  Maashorst: natuurgebied of pretpark?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

En krijg het boek

‘zoete inval. Als in Uden de pot kookt, bloeit de vriendschap.’

cadeau.

 

Boek Zoete Inval