Debat: ‘Foodcourt versus Bernhoven’

Van links naar rechts: Udense sportwethouder Ingrid Verkuijlen, medisch directeur Bernhoven Marcel Schenkels, Jumbo Drossaard directeur Roland de Laak en mede-presentator Timon Smits. Niet op deze foto omdat hij als clubarts van TOP Oss vroeger weg moest Udi’19 bestuurder en in het dagelijks leven cardioloog Jan van Asseldonk.

 

Debat: ‘Foodcourt versus Bernhoven’

Wat is nu eigenlijk een gezonde gemeente?

Nee, het is geen tegenstelling! Of een Foodcourt of een ziekenhuis? Je kunt gemakkelijk beiden binnen de gemeentegrenzen hebben. En een gemeente is niet hypocriet als men zowel pleit voor een gezonde levensstijl en tegelijkertijd vergunningen afgeeft voor fastfoodrestaurants in de nabijheid van ziekenhuis Bernhoven. De eigen verantwoordelijkheid van mensen moet voorop staan en daar zijn de gezondheidscampagnes veelal op gericht.

Door Loek Borrél en Rob Vrolijk

Het door De Grens georganiseerde debat over de gezonde gemeente trok om te beginnen redelijk wat aandacht op sociale media en een deel van de reacties ronduit negatief over het onderwerp (‘gelopen race’, ‘onzin’, ‘alles wordt maar verboden’), zonder dat men precies leek te weten waar het debat over zou gaan. Dus niet over de komst van het foodcourt, maar hoe gezond we in Uden eigenlijk (willen) zijn.

 

Een gevarieerde keur aan sprekers

De organisatoren hadden gasten uitgenodigd uit de medische wereld, de sport, het ondernemerschap en het gemeentelijke bestuur. Vier sprekers die vanuit de eigen discipline betrokken zijn bij de gezonde mens, maar allen benadrukken dat het vooral aan het individu is om keuzes te maken en bijvoorbeeld de vette hap achterwege te laten. Er waren ook vertegenwoordigers van de scholen uitgenodigd.

 

Een gezond voedingspatroon begint bij de opvoeding

Jumbo Drossaard directeur Roland de Laak koos voor de invalshoek dat een gezond leven begint bij de opvoeding. Hij ziet ook dat tijdens pauzes de leerlingen van het nabijgelegen Udens College massaal zijn supermarkt bestormen. Om frikadelbroodjes, chips en cola uit de schappen te plukken. Dezelfde producten zijn overigens verkrijgbaar in de schoolkantine. Zo bleek uit de gefilmde straatinterviews met scholieren bij voornoemde supermarkt. De meeste kinderen laten het broodtrommeltje onaangeroerd in de rugzak of deponeren de inhoud ervan in de vuilnisbakken voor de ingang van zijn winkel. Dat betreurt De Laak. Denkend aan de toewijding waarmee de moeders die ochtend de boterhammen hebben gesmeerd en belegd. Maar hij ziet geen reden om zelf als opvoeder die jongeren in zijn winkel te wijzen op de ‘gezonde’ snacks tegenover de frikadelbroodjes. Dat is en blijft volgens hem toch een taak van de opvoeders. Diezelfde moeders dus en uiteraard de vaders. Grappig genoeg bleek uit het filmpje dat de scholieren het aanbod in de kantine niet vermeden omdat dat ‘te gezond zou zijn’. Het aanbod is van dezelfde orde als in de supermarkt. Maar gewoon omdat het in de supermarkt goedkoper is.

 

Een goede combinatie van eten en bewegen

Sportbestuurder van Udi ’19 – clubarts TOP OSS en in het dagelijkse leven cardioloog – Jan van Asseldonk herkende veel in het verhaal van De Laak. Hij krijgt in zijn professie natuurlijk ook steeds meer mensen met overgewicht in zijn spreekkamer. Hij beziet die ontwikkeling – met een kwinkslag – in de eerste plaats in het kader van de Bourgondisch Brabantse eetcultuur. Het is zeker in deze contreien van oudsher gebruikelijk om in de periode dat het voedsel voor handen is lekker te eten. Al was het alleen al om de winter te ‘overleven’. Maar ook hij ziet het grote gevaar van de sterk groeiende obesitas in onze samenleving. Het is in zijn optiek echter niet alleen als een strijd tussen eten en sporten, maar vooral ook een leefstijl-vraagstuk. Hoe wil je in het leven staan? Hoe gezond zijn de omgevingsfactoren? hoe zit je in je vel?

 

Aanpassen van de leefstijl

Hierop inhakend, betoogde medisch directeur Bernhoven Marcel Schenkels dat het moderne ziekenhuis niet meer alleen een beter maken-gebouw is. Een mens kan alleen maar gezond zijn als zijn leefstijl in orde is. En daar zie hij met Bernhoven mogelijkheden. Veel ziektes hebben namelijk een maatschappelijke, geestelijke of andere oorzaak. In het geval van welvaartsziektes zoals obesitas, hart- en vaatziekten kan het toevoegen van andere disciplines leiden tot een betere en structurele aanpak. Denk bijvoorbeeld aan de inzet van diëtistes, fysio en aan voorlichting (educatie). Hij verwees hiervoor naar een groots opgezet project in de probleemwijk Ruwaard in Oss. Hier vormt een geïntegreerde aanpak van gezondheidsproblematiek, maatschappelijke en sociale problemen de basis van een aanpak om de wijk weer vitaal en gezond te maken (voor meer informatie klik hier).

 

Plaatselijke aanpak in de wijk centraal

Voor de Udense sportwethouder Ingrid Verkuijlen was de bijdrage van Marcel Schenkels dan weer een mooi bruggetje naar haar eigen, binnenkort te publiceren notitie over sportbeleving in de gemeente. De gemeente Uden kiest uitdrukkelijk voor een gezonde jeugd. Met inzet op zoveel mogelijke initiatieven om kinderen en jongeren te activeren. Zowel in georganiseerde vorm als ook in de vrije ruimte. De gemeente wil het bewegen zo laagdrempelig mogelijk houden en niemand uitsluiten. Door het aantrekken van een buurtsportcoach en sportregisseurs probeert de gemeente Uden een integrale aanpak te creëren. Gericht op een gezonde leefstijl in zowel de woon- als werksituatie en op de mogelijkheden om mee te doen in de samenleving. En om die beweging een gezicht te geven wordt het vizier in de toekomst gericht op een plaatselijke aanpak in de wijk. Zie wat dat betreft dus ook het voorbeeld van Ruwaard.

 

Het individu blijft altijd zelf verantwoordelijk

Vier meningen, vier invalshoeken, maar eigenlijk is de rode draad dat een gezonde samenleving niet hoeft te schrikken voor een fastfoodketen of de vette hap- kramen, als de gemeente zorg draagt voor een gezonde omgeving en gezonde infrastructuur. Maar bovenal gaat het natuurlijk om de eigen verantwoordelijkheid van de mens zelf. Een leefstijl waarin gezondheid voorop zou moeten staan.

 

Welwillend maar kritisch publiek

Het publiek in de zaal toonde welwillendheid, maar bleef kritisch. Op het aanbod in de supermarkten, de btw-verhoging juist op groenten en fruit, de – zoals uit het filmpje bleek – nog niet gezonde schoolkantine (er waren vertegenwoordigers uit het onderwijs uitgenodigd, maar deze hadden allemaal andere verplichtingen), overheidscampagnes om minder vlees te eten, bedrijven die bepaalde voeding onder het mom van ‘gezond’ promoten, terwijl die dat helemaal niet zijn. De Laak kwam met het voorbeeld van Capri Sun en de producten van Appelsientje die door de consument als gezond worden beleefd, maar die beide ramvol suikers zitten.

 

Een ‘gezonde gemeente meer dan gezonde voeding

Het Foodcourt werd tijdens deze middag zoals voorzien ervaren als een voldongen feit. Een element van de moderne samenleving waar we mee om moeten leren gaan. Het enige ongemakkelijke moment in dit verband voor met name de wethouder, was op de vraag na vertoning van een filmpje van de Heart Attack Grill. Een restaurant in de VS waar met enige regelmaat mensen overlijden na het eten van een gerecht als een Quadripple Bypass Burger (8000 calorieën!). Ze had niet echt antwoord op de – volstrekt hypothetische – vraag of de gemeente zou hebben ingestemd als dit restaurant onderdeel zou hebben uitgemaakt van het Foodcourt. Het argument van de eigen verantwoordelijkheid blijft ook in dit geval immers geldig.
In z’n algemeenheid was de tendens tijdens deze debatmiddag dat ‘een gezonde gemeente’ veel meer is dan gezonde voeding alleen. De geïntegreerde aanpak vraagt er om monitoring van dit onderwerp. Het Debatcentrum houdt de vinger aan de pols.

 

Lees ook het verslag van het Brabants Dagblad

Discussie over fastfoodrestaurants naast Ziekenhuis Uden:

Discussie over fastfoodrestaurants naast ziekenhuis Uden

Dit was zondagmiddag de insteek van een debat in De Pul rond de vestiging van het Foodcourt in Uden. Een gelopen race, lieten sommige Udenaren op social media al voor aanvang van het debat weten, want de bouw is al in volle gang. Maar dat weerhield debatcentrum De Grens er niet van om het onderwerp alsnog op tafel te leggen. Want hoe kan het dat de gemeente Uden veel tijd en geld in sportactiviteiten steekt als Sjors Sportief en JOGG, en dat sportclubs en scholen inzetten op gezonde kantines, terwijl de entree van Uden straks om hamburgers en ‘snelle kip’ draait?

UDEN – Een McDonald’s, Subway en KFC naast een ziekenhuis. In een gemeente die claimt een gezonde gemeente te zijn. Hoe gezond is Uden eigenlijk?

Tekst: Kirsten Rietbergen Brabants Dagblad 13-01-2019

‘Zou het huidige college dit goedgekeurd hebben’, wil een toehoorder weten van wethouder Ingrid Verkuijlen. ‘Ik persoonlijk niet’, zegt ze, ‘maar ik kan niet spreken voor het college’. De wethouder, en zelfs de medisch directeur van ziekenhuis Bernhoven, Marcel Schenkels, zijn het erover eens: je kunt ontwikkelingen niet buiten de deur houden. ‘We moeten ook niet betuttelen, maar wel moeten wel een verantwoordelijkheid nemen’, zegt de wethouder. Zelf is ze moeder van twee jonge kinderen en ja, die komen wel eens bij ‘de Mac’.

Er werd vooral veel gesproken over wat er in Uden allemaal wél gebeurt op het gebied van gezondheid. En dat is ook nodig volgens Marcel Schenkels, want hij ziet in deze regio meer mensen met hart en vaatzieken dan landelijk. Dat is van oudsher zo, beaamt Jan van Asseldonk, cardioloog en bestuurslid bij Udi’19. … <Lees hier het hele artikel>

Inleiding debat 13 januari

Debat 13 januari

Voorwoord debat 13 januari:

‘Hoe gezond is de gemeente Uden?’

 
In de reacties op de promotie van dit debat viel ons op dat veel mensen aansloegen op de term ‘foodcourt’.  Veel reacties kwamen van mensen die zich nadrukkelijk ergeren aan de komst van dit fenomeen. Een zo mogelijk nog grotere groep vindt dat dit debat ‘mosterd na de maaltijd’  is. ‘Onzin’, ‘tijdverspilling’ zijn veelgelezen kreten op het onvolprezen Facebook. Het besluit om het Foodcourt hier te vestigen is immers al lang en breed genomen. Sterker nog het opent binnen niet al te lange tijd haar deuren.

 

Met elkaar in gesprek


Ik wil hier met name ingaan op die tweede reactie omdat het de kern raakt van wat wij met het debatcentrum willen. Het moet in ieder geval geen arena worden waar wij of iemand anders zijn of haar gelijk komt halen. Of waar in activistische zin bepaalde politieke besluiten worden tegengehouden of juist ondersteund. Debatcentrum De Grens wil vóór alles onderdak bieden aan de dialoog. Een plaats waar we met elkaar in gesprek gaan.

 

Verbeelding tweeslachtig beleid

We hebben uiteraard gekozen voor de frame ‘Foodcourt versus Bernhoven’ omdat het deze lekker klinkt en gemakkelijk reactie oproept. Maar toch ook omdat het in oppervlakkige zin de verbeelding is van het beleid van de gemeente Uden. Een in onze ogen tweeslachtig beleid.

Waarbij ik overigens wil benadrukken dat ‘Foodcourt versus Bernhoven’ geen echte tegenstelling is! Het ene instituut bestaat niet dankzij of ondanks de ander.  Het gaat ons nadrukkelijk niet om de vraag of dat Foodcourt er nu wel of niet had moeten komen. Het gaat ons om het beleid van de gemeente Uden met betrekking tot de gezondheid van haar inwoners. En dat beleid gaat ook dóór nadat het Foodcourt zijn deuren heft geopend gewoon door.

 

Geld verdienen of gezondheid?

De gemeente Uden heeft de gezondheid van haar burgers tot één van de speerpunten van haar beleid gemaakt. In woord én daad. Er worden  forse budgetten gestoken in het promoten van een gezonde levensstijl onder de Udense bevolking. Tegelijkertijd echter verdient de gemeente Uden geld aan de verkoop van grond en de afgifte aan ondernemingen die producten verkopen die ronduit slecht zijn voor de gezondheid van diezelfde bevolking. Producten die een zeer grote aantrekkingskracht hebben op jongeren.

 

Onrustbarende stijging aantal maagverkleiningen

In dat kader is het interessant een radio-interview van enige tijd geleden op Radio 1 te memoreren met een arts die veel maagverkleiningen doet. Die man vertelde dat mensen die boven een bepaald overgewicht komen, nooit meer langs natuurlijke weg op een normaal gewicht komen. Maagverkleining is dan nog de enige mogelijkheid. Tevens vertelde die arts dat de vetcellen die dat overgewicht min of meer veroorzaken in onze jonge jaren worden aangemaakt. En eenmaal aangemaakt, gaan die vetcellen nooit meer weg. Hij benadrukte dat volgens hem de enige manier om de schrikbarende stijging van het aantal maagverkleiningen te keren, enkel is te realiseren door mensen op jonge leeftijd een gezond voedingspatroon aan te leren. Wellicht dat één van de aanwezige medici hier vanmiddag nog wel iets over zegt.

 

Wat is de boodschap?

Waar het ons nu om gaat, is dat het vreemd is dat en gemeente die gezondheid propageert bijvoorbeeld via JOGG – Jongeren op Gezond Gewicht – bewust obesitas bevorderende bedrijven binnen de gemeentegrenzen haalt.
Wat is de boodschap die de gemeente Uden hiermee afgeeft? Aan de ene kant veel geld uitgeven om een gezonde levensstijl te promoten en aan de andere kant geld verdienen door een ongezonde levensstijl te faciliteren. Het resultaat is op z’n best nihil. Maar waarschijnlijk negatief. Ontstaat er toch nog een verband tussen het Foodcourt en Bernhoven. Doordat de mensen die in hun jonge jaren vetcellen hebben aangemaakt in het ene gebouw, na twintig of dertig jaar voor een maagverkleining terechtkomen bij de overburen.

 

Hoe effectief is dit beleid?

Los van dit dilemma kun je je ook nog eens afvragen of een gemeente zich wel op die manier met de gezondheid van haar inwoners mag bemoeien. Dat maken we toch zeker zelf wel uit. Nog interessanter is de vraag hoe effectief de financiële inspanningen van de gemeente Uden zijn om de inwoners te stimuleren tot een gezonde levensstijl. Hoeveel gezonder zijn wij Udenaren dan inwoners van gemeentes die zeggen: ‘zoek het zelf maar uit’. En tot slot is het heel legitiem om je af te vragen of dat geld op een andere manier niet veel beter besteed worden.

Zondag 13 januari 2019: Hoe gezond is de gemeente Uden?

Foodcourt versus Bernhoven

Hoe gezond is de gemeente Uden?

De gemeente Uden beweert een gezonde gemeente te zijn. Gezondheid is bijvoorbeeld één van de vijf G’s van het door de gemeente ondersteunde Udenaar de Toekomst. En ook het coalitieakkoord van Jong Uden, CDA, Gewoon Uden, VVD-Leefbaar Uden benadrukt dat gezondheid een belangrijk item is. Het spreekt van: ‘goede en efficiënte zorg’, ‘meer handen aan het bed’, ‘lokale zorg waar het kan en (boven)regionale zorg waar het moet’. Er wordt ‘extra ingezet op preventie. Voorkomen is beter dan genezen.’

‘Wij vinden het belangrijk dat inwoners goed kunnen sporten. Het biedt ontspanning, is gezond en versterkt de cohesie. De afgelopen jaren is er veel geïnvesteerd in buitensport; nu gaan we investeren in de binnensport. Hiermee dragen we bij aan een gezond Uden’, aldus het coalitieakkoord ‘Bruisend Uden: daar wil je zijn, daar wil je blijven.’

 

JOGG, Sjors Sportief en GUUS

Met deze opstelling sluit deze coalitie min of meer aan op initiatieven van vorige coalities die de gemeente actief lieten participeren in JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) en Sjors Sportief. Tegenwoordig allemaal onder de vlag van GUUS.

 

Vullingsfabrieken met garantie op groei obesitas

Tegelijkertijd heeft de gemeente een vergunning afgegeven voor de bouw van een Foodcourt waar fastfoodketens als Mc Donalds, Subway en KFC gevestigd moeten gaan worden. Niet bepaald herauten van gezonde voeding en dus gezond leven, maar in de woorden van Udea directeur Erik Does in een tweet: ‘Vullingsfabrieken met gegarandeerd een bijdrage aan obesitas tot gevolg.’

 

Debatmiddag 13 januari

Deze (schijnbaar?) tegengestelde bewegingen van de gemeente Uden motiveerde Debatcentrum De Grens tot het organiseren van een debatmiddag op zondag 13 januari in De Pul in Uden met als centrale vraag:

 

‘Hoe gezond is de gemeente Uden?’

Voor deze middag hebben we uiteraard verschillende voor- en tegenstanders uitgenodigd die met elkaar in debat gaan. De zaal gaat open om 13.00 uur en de eerste debatronde vindt plaats om 13.30 uur. Het debatprogramma duurt tot 16.00 uur.

 

Stelling om op te reageren

In de aanloop naar het debat poneren wij enkele stellingen waarop u hieronder kunt reageren. De eerste luidt:

 

Stelling 1: UDEN IS EEN GEZONDE GEMEENTE!

 

Stelling 2: FOODCOURT GEEFT DE GEMEENTE UDEN MEER SMOEL DAN ZIEKENHUIS BERNHOVEN!

Zondag 4 november 2018: Samenvoeging Landerd en Uden

Zondag 4 november

informatie en discussie over samenvoeging Landerd en Uden bij Debatcentrum De Grens

Plaats van handeling: de grote zaal van De Pul in Uden.
Donderdag 8 november tekenen de gemeenteraden van Landerd en Uden een principeakkoord over het samenvoegen tot een Maashorstgemeente. Voor de betrokken bestuurders wellicht gesneden koek, maar de initiatiefnemers van De Grens vragen zich af in hoeverre de inwoners van beide gemeentes hierover zijn ingelicht en vooral wat de consequenties zijn van dit voorgenomen besluit.

In Landerd is met een referendum de mening van de burgers gepeild, maar in Uden lijkt het gesprek met de burger in mindere mate plaats te vinden. Met een debat hopen we iedereen een stem te geven en tevens meer inzicht te verschaffen in de besluitvorming. Voor de initiatiefnemers van Debatcentrum De Grens een mooie aanleiding om de eerste informatie- en debatmiddag te organiseren.

 

Interactieve middag

Tijdens deze interactieve middag moet het voor de bezoeker duidelijk worden waar de beide gemeenten nu staan en met welke motieven en visie zij de fusie aangaan. Onder andere het Landerdse raadslid Jeroen van den Heuvel van Maashorst Vooruit, het Udense raadslidStan Willems van Jong Uden en fractievoorzitter Mari van der Aalsvoort van Team Meijerijstad uit het al heringedeelde Meierijstad zullen deelnemen aan het debat.

 

Plaats van handeling

De middag rondom het samengaan van Landerd en Uden tot de gemeente Maashorst is op zondag 4 november in de grote zaal van De Pul, Kapelstraat 13, 5401 EC. De deuren gaan om 13.00 uur open en de start van het debat is om 13.30 uur. De entree is gratis en iedereen is van harte welkom.

 

Contact

Wilt u op de hoogte blijven van onze activiteiten, iets vragen of mededelen. Laat het ons weten via het onderstaande contactformulier.